مهر ۳, ۱۴۰۰ – ۵:۵۲ ق.ظ |

دکتر گلناز سعیدی
عضو هیأت  علمی دانشگاه پیام نور
مرکز بین المللی مطالعات صلح-IPSC

چکیده
مشارکت سیاسی-اجتماعی زنان در کشور افغانستان همواره با فراز و نشیب‌های زیادی روبرو بوده است. جنگ‌های خونین در عرصه افغانستان، نتوانست بن بست های …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » تركيه, خاورمیانه, گفتگو

بررسی رویکرد و نقش بازیگران خارجی در اعتراض های ترکیه – گفتگو با دکتر رضا امیری مقدم کارشناس مسائل ترکیه

نگارش در خرداد ۲۱, ۱۳۹۲ – ۲:۲۰ ق.ظ
بررسی رویکرد و نقش بازیگران خارجی در اعتراض های ترکیه  – گفتگو با دکتر رضا امیری مقدم  کارشناس مسائل ترکیه
Share

مرکز بین المللی مطالعات صلح– IPSC

شهرهای ترکیه از هفته گذشته تاکنون شاهد تظاهرات گسترده اعتراض آمیز علیه سیاست‌های آنکارا بوده است. تظاهرات هایی که از میدان تقسیم شروع شد و طرح ساخت و ساز شهری بحث برانگیز در پارک میدان تقسیم استانبول تبدیل به سوژه ای برای به خیابان ریختن ترک ها شد و اندک اندک به 67 شهر دیگر ترکیه هم سرایت کرد. رخدادهای اگرچه به بهانه تبدیل یک پارک به مرکز خرید بوده است ولی مسلما دارای پیامدهایی گوناگونی در بعد داخلی، منطقه ای و  بین المللی دارد. در این راستا برای بررسی بیشتر تحولات اخیر ترکیه گفتگویی با دکتر رضا امیری مقدم کارشناس مسائل خاورمیانه داشته ایم:

واژگان کلیدی: رویکرد ایران در تظاهرات های ترکیه، نقش بازیگران خارجی در اعتراض های ترکیه، پیامدهای بیرونی اعتراض های ترکیه، پیامدهای اعتراض های ترکیه ، مدیریت دولت ترکیه در تظاهرات های داخلی

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: گزارش هایی مبنی بر ورود افرادی از کشورهای خارجی با هدف تحریک اعتراض ها به ترکیه و  اتهام هایی مبنی بر نقش گروه های و سازمانهای خارجی و تروریستی از سوی دولت ترکیه در مورد اعتراض ها وجود  داد آیا می توان به نقش کشورها و سازمان های خارجی در اعتراضهای اخیر  ترکیه اشاره کرد؟

جهان امروزه گستره و چند بعدی است. اینکه ترکیه با کشورهایی مشکل داشته باشد و کشورهایی با توجه به اهداف و نگرش خود بخواهند در کشوری دیگر مداخله کنند دور از ذهن نیست، اما باید روشن شود چه کشوری با چه هدفی و چه منافعی در امور داخلی ترکیه دخالت کرده و این نوع از شورشها و اعتراضها را در ترکیه به وجود آورده است . از این نظر ممکن است کشورهایی بوده و منافعی هم در ترویج اعترض های ترکیه داشته باشند. به هر حال این آسیب پذیری و نفوذ پذیری کشوری را  نشان میدهد که کشوری دیگر در امور داخلی اش دخالت کنند و چنین اعتراض ها و موج اجتماع  بسیار قوی را به شکلی هدایت که بیش از یک هفته است ادامه دارد را ایجاد کند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح:   وزیر خارجه ترکیه از بیانیه های کاخ سفید درباره خشونت های پلیس انتقاد کرد و جدا از سخنان بایدن نگرانی آمریکایی ها از اعتراضات ضد دولتی در ترکیه ادامه دارد. آیا این وقایع می توان به تغییر رویکرد اروپایی ها و آمریکا در نگاه به دولت اردوغان تلقی کرد؟

امریکایی ها براساس منافع خود در ترکیه حرکت میکنند یعنی حتما امریکای ها و اروپایی ها دولتی اسلام  گرا (هر چند با مدل  عدالت و توسعه و  آقای اردوغان)  بر دولتی لائیک که سالهای سال کشور ترکیه را اداره میکرده است ترجیح ندارد. یعنی ترجیح غرب روی کار آمدن احزاب  لائیک و سکولار ترکیه است نه اسلام گرا. به همین دلیل هم اگر احساس شود که تحولات اجتماعی به سمتی می رود که لائیک ها و سکولارها در ترکیه روی کارآیند حداقل اروپایی ها و امریکایی از دولت ترکیه در مقابل تظاهرکنندگان و مخالفان دفاعی نخواهند کرد و ترجیح میدهند که سکولارها بتوانند باروش مسالمت آمیز  دوباره قدرت را در ترکیه به دست گیرند. یعنی برای امریکایی ها و اروپایی ها تعامل با ترکیه دارای حکومت لائیک و سکولار  بسیار آسانتر از دولتی اسلامی است. تصور کنید که در دوره حکوت لائیک ها و سکولار ها روابط ترکیه با رژیم صهیو نیست رو به پیشرفت و رشد بود. اما در دوره حکومت  حزب عدالت و توسعه با وجود آنکه روابط با اسرائیل از بین نرفت و سفارت خانه ها باز بود شاهد اعتراض های دولت ترکیه بویژه نخست وزیری و وزارت خارجه به نفع مردم مظلوم غزه و نیروهای مقاومت بوده ایم. نمونه این امر را در  کنفرانس داووس و جنگ لفظی بین دو طرف و همچنین حمله رژیم صهونیستی به کاروان آزادی را شاهد بودیم اینها چالشهایی است که دولت امریکا و اروپایی ها از آن خوشایند نیست.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح:   داوداوغلو اشاره کرده است که تظاهرات داخلی به وجهه ترکیه خشده وارد می‌کند. آیا اعتراضات اخیر مردمی در ترکیه تاثیرات عمیق و درازمدتی بر پرستیژ فرهنگی  سیاسی و اقتصادی ترکیه گذاشته است؟

این اعتراض ها بر پرستیژ منطقه ای و بین المللی ترکیه کاملا تاثیر گذاشته است. همین که وزیر خارجه ترکیه گفته است که  آبروی ما را در صحنه  منطقه ای و بین المللی نبرید نشان میدهد که دولت ترکیه تلاش کرده بود که از خود نمونه ای موفق در ادامه امور  کشور در ابعاد اقتصادی، سیاسی و فرهنیگی به نمایش گذارد.  در چنین شرایطی بروز چنین بحرانی میتواند دولت اسلام گرای ترکیه و بویژه آقای داوو اوغلو را کاملا با چالش جدید مواجه کند. از این جهت آسیبی به پرستیژ ترکیه وارد شده است که باید  برای رفع آن تلاش کنند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح:   رشد اقتصادی ترکیه در سال 2011 نزدیک به هشت درصد رشد اقتصادی داشته و سرعت رشد اقتصادی ترکیه در سالهای اخیر پس از چین در رتبه دوم جهان بوده است. در این حال آیا تظاهرات های اخیر می تواند رشد اقتصادی ترکیه و اقتصاد این کشور را با چالشهای بیشتر همراه کند؟

یکی از خسارت های ناامن شدن هر کشوری آن است است که کشور را در ابعاد سرمایه گذاری خارجی، گردشگری  و اقتصاد و تجارت خارجی با مشکل جدید مواجه میکند. در این حال ترکیه از کشورهای بوده است که سالانه پذیرای میلیون ها توریست بوده است و در آمد های توریستی در ترکیه بسیار بالا و منبع بسیار بزرگی برای اقتصاد ترکیه بوده است. در این حال ادامه ناامنی می تواند به بخش گردشگری این کشور آسیب جدی برساند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: درگیری های اخیر ترکیه خشونت بارزترین درگیری ها از سال 2002 تا کنون که حزب «عدالت و توسعه» به رهبری «رجب طیب اردوغان» قدرت را در این کشور به دست گرفته است به شمار می آید. آیا اعتراضهای اخیر میتواند موجب کاهش شدید جایگاه حزب عدالت و توسعه در آستانه طی مسیر مذاکره با کردها، تغییر نظام از پارلمانی به ریاستی  و تغییر قانون اساسی گردد؟

در گذشته دولت ترکیه تلاش کرده چالش عمده خود که چالش با کردها بود را حل کند و تمام توجه خود را به این مساله معطوف کرد و گام بلندی هم برداشت تا مشکل کردی را حل کند. امروزه با تحول جدید در کشور و اعتراضها که داعیه دار آن لائیک ها و  سکولارها هستند سکولارها و لائیک های ترکیه حاضر نیستند که دولت ترکیه به راحتی اهداف و برنامه ای خود را به اجرا گذارد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح:   با در نظر داشت انتقادهایی دولت ترکیه از انتشار اخبار توسط رسانه های خارجی در مورد تظاهرات های  ترکیه داشته و همچنین  نوع رویکرد رسانه ای رسانه های داخلی ترکیه آیا رسانه های خارجی نقش عمده ای در  تداوم اعتراض ها در ترکیه داشته اند؟

در دنیای امروز تحولی در کشوری رخ نمی دهد که از دید رسانه های منطقه ای و بین المللی دور باشد. در این حال هر چند ممکن است ورود خبرنگاران و …. به اعتراضها با چالش روبرو باشد، اما دوربین های موبایل و تکنولوژی ها جدید میتواند منبع خبر برای خبرگزاری ها باشد. نمی توان تصور کرد در کشوری بحرانی رخ دهد و عکس ها تصاویر و خبرها در شبکه های جهانی پخش  نشود.

 امروزه رسانه ها در سطح جهان انعکاس هر واقعه ای را یا به صورت واقعی پخش میکنند و یا به آن پروبال بیشتری  می دهند و بسیار بیشتر از وزنی که دارد نشان میدهند. بطور طبیعی تحولات و اعتراض های ترکیه در حالی است که دولت ترکیه از رسانه هایی گله میکند که بیش از  واقعیت موجود به اعتراض ها پر و بال داده اند. این امر در حالی است که رسانه های غربی هر رخدادی که در هر جای جهان اسلام رخ دهد را بسیار بزرگ میکنند و آن را تبدیل به ابزار چانه زنی بر ضد آن دولت در جهت منافع خود میکنند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح:  با توجه به دستگیری یک ایرانی و  برخی اتهام ها در مورد نقش ایران در تظاهرات های اخیر ترکیه  شما چه نگاهی به این  مساله دارید؟

ظاهرا جوانی ایرانی در نزدیک اعتراض ها دستگیر شده است اما برای دولت ترکیه روشن شده است که جمهوری اسلامی ایران رابطه ای متین با دولت ترکیه دارد. جمهوری اسلامی سالهای سال از اسلام گرایان ترکیه حمایت کرده است و آرزوی به قدرت رسیدن اسلام گراها در ترکیه را داشت. حتما این رویکرد موجب میشود که ایران از گروه های سکولار در اعتراضها حمایت نکند چرا که هیج نفعی برای ایران ندارد. طبیعی است که با برجسته کردن نقش ایران در این تظاهرات ها، ناامنی ها و بی ثباتی ها چالش دیگری فراروی دولت ترکیه ایجاد میشود. در این حال موضع سخنگوی وزارت خارجه ایران و مصاحبه سفیر ایران در ترکیه مواضع ایران در رقبال تحولات ترکیه بیان کرد که ما و ترکیه دو کشور دوست و برادر هستیم که بهترین روابط را داریم . البته ممکن است در  خیلی از جاها اختلاف نظر داشته باشیم، اما این امر موجب دخالت ایران در امور داخلی ترکیه و یا دخالت ترکیه  امور داخلی ایران نمی شود.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح:   اقدام به برپایی چادر توسط مخالفان یکی از نمادهای اعتراضات مردم در کشورهای عربی طی سال 2011 بود که نشان دهنده مسالمت آمیز بودن اعتراضات و ادامه دار بودن حرکت اعتراضی است. آیا این تظاهرات ها بر نوع مجبوبیت حزب عدالت و توسعه و تشدید شکاف در بین  رهبران این حزب در ترکیه تاثیرگذاشته است؟

هر حزبی که دوره ای ده ساله اداره یک کشور را برعهده گیرد هم در داخل خود در مورد اداره  کشور دچار اختلافاتی میگردد و هم اینکه در مقابله هر کانون قدرتی نوعی مقاومت ایجاد میشود. این اصلی انکار ناپذیر است.  در این حال به نظر من همچنان دولت  اردوغان و عدالت وتوسعه در هر انتخابات جدیدی دارای رای اکثریت میشود. اما اینکه این چالش ها و تظاهرات ها و مقاومت ها  به جایگاه و پرستیژ حزب عدالت و توسعه آسیب میرساند باید گفت به گونه ای طبیعی است.  یعنی کردها ، سکولارها و لایک ها به موقعیت جزب عدال و توسعه آسیب رسانده اند، اما من اینگونه نمی دانم که این چالشها موجب کاهش شدید محبوبیت و از اکثریت افتادن آرا گردد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح:   با توجه به عذرخواهی بولنت آرینچ، معاون نخست‌وزیر ترکیه از آسیب‌دیدگان خشونت نیروهای پلیس هم نتوانست اعتراض‌ها را در این کشور آرام کند و تظاهرات مردم همچنان در شهرهای مختلف پیش بینی شما از نتیجه این اعتراض ها چیست و آیا اردوغان به معترضین امتیاز خواهد داد و یا همچنان با روش های خشونت آمیز سعی در کنترل اوضاع خواهد داشت؟

به نظر من با توجه به سیاستی که دولت ترکیه در پیش گفته و از مردم غذرخواهی کرده است این امر قابل مهار است. دولت سعی میکند مطالبات مردم را به رسمیت شناسد و از برخوردهای خشونت آمیز پلیس حمایت کند و این مساله هم نفعی برای هیچ کدام از کشورهای همسایه ترکیه ندارد.  من امیدوارم دولت ترکیه این بحران را در کوتاه مدت از سر بگذارند. همچنین حتما دولت ترکیه  به مدیریت امور  توجه دارد.  معاون نخست وزیر از برخوردهای پلیس با مردم غذرخواهی کرد. دولت ترکیه هم به این امر توجه دارد که بدون درگیری و با مذاکره و آرامش و  روش مسالمت آمیز بحران کنونی را  از سر گذراند. چرا که برای ترکیه ادامه این وضعیت در شرایط کنونی و مسالمت آمیز و حضور مردم در خیابان ها، راهپیمایی کردن و ارائه مطالبات چیز خوشنایندی نیست. چه اینکه ابعاد اعتراض ها گسترده گردد و به خونریزی و  قتل و.. رسد.  دولت اسلام گرای ترکیه تلاش کرده است که از این کشور چهره مسالمات آمیز جویانه و دمکراسی ماب که به مشکلات فرهنگی، اقتصادی و سیاسی توجه میکند ترسیم کند. همچنین دولت های ترکیه یکی از دولت هایی است که بیشترین نظر سنجی ها را در مورد اجرای برنامه هایی خود  اجرا میگزارد.  بنابراین حتما خوشایند ترکیه نیست که چنین ناآرامی هایی در کشور ادامه یابد. چرا که این درگیریها می تواند به درگیریها و خشونت های بیشتر هم منجر گردد.

 

گفتگو از فرزاد رمضانی بونش

 

Share