آذر ۱۸, ۱۴۰۰ – ۱۲:۰۰ ق.ظ |

دکتر مریم خالقی نژاد
 تحلیلگر مسائل خاورمیانه
مرکز بین المللی مطالعات صلح ipsc

عربستان سعودی و ایران رقبای دیرینه، به دنبال حل مسائل متضاد خود و کاهش تنش از طریق گفت و گو به عنوان راه جدیدی برای …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » اسرائیل, خاورمیانه, سوریه, مقالات, مقالات تحلیلی

بحران سوریه؛ راهبردها و سناریوهای رژیم اسرائیل برای تضعیف محور مقاومت

نگارش در خرداد ۵, ۱۳۹۶ – ۱۱:۱۴ ب.ظ
Share

محمود باهوش فاردقی

مدرس دانشگاه و دانشجوی دکتری روابط بین­ الملل

 

مقدمه

منطقه خاورمیانه سرشار از عوامل منازعه­ساز تاریخی است که زمینه تنش را گسترش ­دهد. اهمیت راهبردی و ژئوپلیتیک سوریه را می­توان چنین بیان کرد: اول، سوریه در جبهه مقاومت حضور راهبردی دارد. دوم، سوریه به‌عنوان یکی از کشورهای خط اول مبارزه با صهیونیسم نقش مهمی در دفاع از مسئله فلسطین بازی می‌کند. سوم، سوریه از مقاومت اسلامی حمایت می‌کند، از آن گذشته دولت سوریه بیش از هزاران آواره فلسطینی در خود پناه داده است. چهارم، بدون دمشق، اعراب نمی­توانند با اسرائیل صلح کنند گزاره­ای که هنوز اعتبار خود دارد؛ بنابراین توجه همواره رژیم صهیونیستی اسرائیل درصدد بود و خواهد بود در جریانات منطقه­ای و کشور سوریه که یکی از مدافعان جریان مقاومت اسلامی و مسئله­ی فلسطین نقش بازی کرده و این کشور (سوریه) را از جریان مذبور جدا سازد تا از این سوی کشورهای حامی مقاومت اسلامی را را در حاشیه قرار دهند و تضعیف سازند؛ هر چند این امر، با توجه به گسترش حمایت­های محور مقاومت از سوریه در مقابل تکفیرها با مشکل جدی و اساسی مواجهه شده­اند که این امر خود می­توان به معنا تقویت بیش­تر جبهه­ی مقاومت و حامیان آن در منطقه باشد، امری که مسلماً خوشایند رژیم صهیونیستی و حامیان آن نخواهد بود.

بحران سوریه و سیاست­های رژیم صهیونیستی

باگذشت چندین سال از بحران سوریه، توجهات بین­المللی متفاوتی به آن جلب شد و هم نظام سوریه و هم مخالفان، حمایت­های نظامی، سیاسی و… از متحدان خود دریافت کردند. رژیم صهیونیستی به دنبال آن بوده تا از حوادث سوریه در جهت منافع خود سود برده و موانع موجود را کاهش دهد؛ به‌ویژه بعد از پیروزی حزب‌الله و حماس، افسانه شکست‌ناپذیری این رژیم زیر سؤال رفته است؛ از این‌رو رژیم اسرائیل درصدد برآمده تا از فضای موجود برای تقویت موازین تضعیف‌شده خود بهره جوید. از سوی، تلاش رژیم اسرائیل بر آن است تا از طریق حمایت از شورشیان و تکفیرها و کمک به تضعیف حکومت سوریه، شرایط لازم برای به قدرت رسیدن حکومت جدید که همسو با این رژیم (رژیم اسرائیل) بوده باشد با کمک به این شورشیان و تروریست­ها فراهم آورد. در چنین شرایطی، ممکن است حزب‌الله و یا حماس نیز با استفاده از ابزار‌های سیاسی و… موردحمله قرار گیرد. علاوه بر این، این رژیم خواسته است تا از طریق گفتگو با نمایندگان معاند سوری و تروریستی­های موجود در این کشور در قالب سیاست پیشگیرانه سود جسته  و آن­ها را در جهت اهداف خود به کارگیرد؛ درواقع با شروع اعتراضات سوریه، اکثر بازیگران منطقه­ای و فرامنطقه‌ای ازجمله رژیم اسرائیل، با مناسب دیدن فضا، تکلیف خود را بر حذف دولت مستقر در سوریه با کمک راهبرد اتحاد و تأسیس نظام موافق با خود دانسته­اند.

سناریوهای رژیم صهیونیستی اسرائیل در قبال حوادث سوریه

سوریه در جریانات حوادث و وقایعی که در این کشور در دهه­ی دوم هزاره­ی جدید اتفاق افتاد درگیر مناقشات گردید که برخی و بخشی از آن­ها از خارج ناشی یا حمایت می­شد، حوادثی که براثر شورش­ها و ناراضیت­های در این کشور بروز نمود؛ ولکن این کشور رفته‌رفته به عرصه برخورد و درگیری­های کشورهای منطقه و از آن مهم­­تر گروه­های تروریستی و افراط­مابانه کشانده است که با کمک برخی جریانات فکری و مالی کشورهای منطقه و فرامنطقه­ای آن را عرصه­ی پر برخورد و خشونت باری ساخت که گاه در برخی از آن­ها حتی وجدان انسانی را جریحه­دار نموده و متأثر می­ساخت. در این میان برخی کشورها همچون رژیم صهیونیستی نیز سود می­بردند؛ چراکه ضمن مخدوش سازی چهره اسلام و درگیری در میان پاره از کشورهای اسلامی، می­توانست بهتر از گذشته منافع و اهداف خود را دنبال نموده و راحت­تر و بدون مزاحمت سیاست­های چون تداوم شهرک‌سازی، تداوم فلسطین­زدایی از سرزمین اشغالی، تضعیف کشورهای هم‌جوار، تضعیف جبهه­ی مقاومت، ایجاد کشوری با سیاست خنثی در مرزهای خود و… را دنبال نماید، حال می­توان برخی از ابعاد راهبردی یا سناریوهای که توسط رژیم اسرائیل در جهت اهداف مذبور به‌کار برده شده یا می­شود، را چنین بیان نمود:

1- ائتلاف و اتحاد با کشورهای غربی

مسئله­ی حمایت از رژیم صهیونیستی و تقویت موازین آن در مقابل اعراب همیشه از سیاست­های کشورهای غربی بوده است. از یک‌سو، رژیم اسرائیل سعی دارد با بزرگ شدن تنش­ها افراطی­ها در سوریه و گسترش آن به سایر مناطق، کشورهای غربی و اروپای را به همراهی با خود سوق دهد تا ضمن تحت‌فشار قرار دادن حکومت سوریه، مخالفان آن را مورد حمایت قرار دهند و به‌این‌ترتیب مسئله­ی فلسطین را از سوی تحت­الشعاع قرار داده و از عمومیت خارج کند و زمینه­ی همراه­سازی بیش‌از پیش کشورهای غربی و اروپای را با خود همراه ساخته است؛ و به‌این‌ترتیب حمایت مالی و معنوی غرب را برای خود بیش از گذشته فراهم می­آورد؛ چرا که در شرایط جدید، آمریکا و غرب که گزینه­های لازم برای جایگزینی حکومت بشار اسد به‌منظور تغییر سیاست­های سوریه را نداشته­اند، درصدد برآمدند تا جریانات موجود در سوریه حمایت به عمل‌آورده و با تقویت شورشی­ها و معاندین سبب تضعیف حکومت سوریه از درون شوند؛ این مسئله که به ظن برخی پروژه­ای اسرائیلی_آمریکا بوده که در جهت به حاشیه راندن قضیه فلسطین و مقاومت انجام‌گرفته است.

2- ائتلاف و اتحاد با کشورهای عربی_ اسلامی

 ازجمله سیاست­های دیگر اسرائیل برای تقویت خود و تضعیف جبهه­ی مقاومت هم‌سوسازی برخی کشورهای عربی و اسلامی با خود در حوادث منطقه ازجمله سوریه بوده است و درواقع، رژیم اسرائیل با همراه­سازی برخی کشورها که در گروه کشورهای حامی مقاومت قرار نمی­گیرند یا به نحوی با آن­ها مخالف­اند درصدد برآمده تا بر قدرت جبهه­ی مخالفان حکومت سوریه بیفزاید و به‌تبع آن موازین خود را تقویت نمایند و در این را از ابزارهای متعددی استفاده می­کند تا از قدرت و اعتبار جریان مقاومت در منطقه بکاهد و آن را دچار تزلزل نماید و در میان پاره­ی از کشورهای عربی یا غیرعربی و مسلمان در منطقه هستند که با اقدامات خود می­توانند در مسیر همسو با رژیم صهیونیستی به اختلاف کشورهای اسلامی دامن زده و جریانات تکفیری را در سوریه تقویت نمایند، لاکن ازنظر برخی، این کشورها درواقع به اقدامات مبادرت وزیده­اند که درنهایت گریبان خود آن­ها را نیز خواهد گرفت و خود آن­ها نیز از بلای آن به دور نخواهند بود، چنان‌که گسترش و انجام اقدامات تروریستی از سوی تکفیرها نیز این امر را ثابت نموده و خواهد نمود.

3- وارد کردن مستقیم ایلات متحده آمریکا در قضیه­ی سوریه

درحالی‌که قضیه سوریه یک قضیه داخلی بود و دخالت در این کشور و اوضاع داخلی آن برخلاف اصول و منشور سازمان ملل بوده است؛ اما در مواردی متعددی ایالات‌متحده آمریکا نه­تنها آن را به‌صورت پنهان بلکه آشکارا نقض نموده است و این مورد به‌ویژه در زمان­های که ترس از شکست نیروهای تکفیری بیش­تر بوده ملموس­تر به نظر می­رسد، اما در این بین، هرچند اسرائیل به‌هیچ‌وجه اطمینان ندارد که دولت ترامپ خواسته‌های آن را جامه عمل بپوشاند؛ اما در مقایسه باسیاست اوباما به نظر برخی گزینه­های ترامپ سبب گردیده است تا دولت رژیم صهیونیستی، دولت ترامپ را  گام بزرگی به سمت جلو می­بیند (تسنیم، 1396، منبع اینترنتی) و درصدد ترغیب دولت ترامپ در این مسیر برآید. رژیم اسرائیل متوجه است که در صورت هرگونه عقب نشستن آمریکا، به‌تنهایی در معرض حوادث بعدی قرار خواهد گرفت، از همین­رو، تلاش برای سوق دادن واشنگتن به این سمت است که فقط یک حمله به سوریه (پایگاه شعیرات) کافی نیست بلکه باید در سطح گسترده و بسیار مؤثر وارد عمل شد به‌گونه‌ای که حضور روسیه و متحدانش در خاک سوریه را محدود کند (تسنیم، 1396، منبع اینترنتی) و با این اقدامات محور مقاومت را به عقب براند و تضعیف نماید.

فرجام سخن

درواقع تغییر رژیم در دمشق مهم‌ترین و تنها راه برای اسرائیل و ‌ امریکا و سایر متحدانشان جهت حذف سوریه از محور مقاومت نیست، بلکه بی‌ثبات کردن و خنثی کردن سوریه و تبدیل آن به یک کشور ناتوان و تجزیه‌شده هدف اصلی آن‌هاست (ناظم رعایا، بی­تا، منبع اینترنتی) تا از این مسیر این کشور را به کشور فرمانده­ی با کمک تکفیرها بدل سازند. از سوی، به ظن رژیم صهیونیستی دخالت آمریکا در سوریه می‌تواند ضامن منافع این رژیم (رژیم اسرائیل) در ارتباط با تشکیل آینده سوریه باشد؛ به این معنی که با حذف بشار اسدحکومتی در آینده در این کشور تشکیل شود که اگر متحد رژیم اسرائیل نباشد، دشمن آن نیز نباشد و در عین‌حال، رژیم اسرائیل به دنبال آن بوده است تا بشار اسد و متحدانش را به‌عنوان دشمنان خود از میدان و عرصه­ی سوریه کنار بزند (خبرگزاری تسنیم، 1396، منبع اینترنتی) و از این مسیر به اهداف نهایی خود یعنی حذف جبهه­ی مقاومت و تداوم خود دست یابد؛ لاکن باید دانست که این اقدامات و سناریوها رژیم اسرائیل با مشکلات مواجهه شد و خواهد شد؛ چراکه اندیشه مقاومت تنها با تضعیف یک حامی و کشور نه‌تنها کاهش نخواهد یافت، بلکه بلعکس سایر کشورها و گروه­ها را بر آن خواهد داشت تا به تقویت بیش­ از پیش این تفکر پرداخته و آن را گسترش دهد؛ از سوی وجود نیرو‌های همچون داعش در این کشور، آن را به عرصه­ی بدل خواهد کرد که در آینده دامن حامیان آن را خواهد گرفت، از سوی دیگر، پیروزی­های محور مقاومت در سوریه، می­تواند باعث گسترش این تفکر و ایجاد خطر جدی­تر برای رژیم صهیونیستی و متحدان آن، به همراه داشته باشد و به تعمیق تفکر مقاومت بیش‌ازپیش کمک برساند.

  • منابع و مآخذ

خبرگزاری تسنیم، (1396). دست‌وپا زدن اسرائیل برای سوق دادن آمریکا به جنگ مستقیم با ایران. منبع اینترنتی: https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/02/05/1389180/.

خبرگزاری تسنیم، (1396). رضایت اسرائیل از شدت مواضع آمریکا علیه ایران. منبع اینترنتی: http://www.afkarnews.ir.

ناظم رعایا.(بی­تا). هدف نهائی از دخالت در سوریه: مرحله استراتژیک در جنگ پنتاگون علیه ایران. مترجم: علی مفرح. منبع اینترنتی: http://www.iran-si.com/vdcd2f0o6yt0k.a2y.htm.

 

 

واژگان کلیدی: بحران سوریه، راهبرد، سناریو، رژیم اسرائیل ،محور مقاومت

Share