December 5, 2022 – 4:26 am | Comments Off on سازمان کشورهای ترک ژئوپلیتیک جدیدی در فضای اوراسیا

فاطمه خادم شیرازی
پژوهشگر و مدرس دانشگاه
مرکز بین المللی مطالعات صلح-IPSC

ترکیه با استفاده از سازمان ترک  در سال های اخیر به عنوان یک بازیگر مهم منطقه ای در آسیای مرکزی ظاهر شده است. هدف اصلی سیاست …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آمریکا, گزیده ها, مقالات, مقالات تحلیلی

امریکا و جهان در سالی که گذشت

نگارش در March 21, 2014 – 4:21 am
امریکا و جهان در سالی که گذشت
Share

دکتر  مهدی مطهرنیا

آینده پژوه  سیاسی  و استاد دانشگاه

اگر به مهمترین تحولات جهانی در یک سال گذشته نگاهی داشته  باشیم در حوزه سیاسی تحرک جهانی برای خروج از بحران های بین المللی با رویکردی  دیپلماتیک و همگرایی بیشتر اراده های متکثر در چارچوب خرد سیاسی را باید از مهمترین سویه گیری های سیاست  جهانی دانست.  اوج این تحرک در ارتباط با پرونده هسته ای ایران و سپس تلاش برای حل دیپلماتیک بحران سوریه مورد توجه بود. پروای نسبت به استفاده از ابزار دیپلماتیک در زمینه حل و فصل بحرانهای بین المللی در این راستا امید به ایجاد  فضای مثبت برای آینده را در  میان افکار عمومی افزایش  داد. اگر چه در بحران سوریه بیش از  صد و چهل هزار کشته شد و در نوعی  خرابی های فراوانی را سبب شد، اما  سویه گیری ها قدرت های بزرگ و همچنین همراهی قدرتهای منطقه ای در سال 1392  نشان داد که آنچه که حسن روحانی درباره دوری از خشونت و ابزار قدرت سخت در  حل و فصل بحران های  بین المللی در سازمان ملل مطرح کرد  در  عینیت های موجود تا حدود زیادی پژواک پیدا نمود. چنانچه در مورد سوریه ما شاهد جلسه ی   ژنو دو  بودیم. این اجلاس اگر چه با پیروزی همراه نبود، اما نقش  و شرکت رژیم  بشاراسد و مخالفان وی زمینه های محدود کردن و  حمایت از تروریسم را فراهم کرد.

نکته دیگری و نگران کننده در نظام بین الملل بحران اوکراین بود. بحران این کشور نشان داد که  نظام تک -جمع قطبی در حال شکل گیری  و  محتوا پذیری است . در این راستا سناریوی  نیمه مطلوب ایالات متحده امریکا در  استراتژی های امنیتی خود برای آینده متوجه ایجاد نوعی هژمونی مرکب براساس تنوری جوزف جوف است. آنچه اکنون رخ میدهد  با توجه به حمایت های امریکا و  همراهی بسیار فرانسه، آلمان و انگلستان و دیگر کشورهای  اروپایی از موضع این امر  با وضعیت کنونی نشان دهنده شکل گیری  آرام آرام نظام تک -جمعی  یا  تک  چند -قطبی در جهان است که باید  امتحان  خود را در سال جدید  پس دهد و تا حدی  زمینه های  ایجاد آن در ارتباط با مقوله  بحران اوکراین خود را نشان دهد. لذا  بر  این  باورم که بحران اوکراین  آزمایشی بسیار  شدید در ارتباط با  شکل گیری نظام آینده جهانی است و همانگونه  که کنفرانسهای یالتا،  پوتسدام و تهران زمینه های شکل گیری نظم  جهانی پس از جنگ  جهانی دوم را  ایجاد کرد، بحران  اوکراین دارای پتانسیل هایی است که  می تواند زمینه  شکل گیری  نظام نوین جهانی در سال  1393 را ایجاد کند.

از  منظر اقتصاد باید مهمترین  دستاورد سال  1393 را باید در امریکا و خروج آرام آرام  از بحران یو گونه  اقتصادی توسط امریکا و  کنترل اقتصاد های دیگر جهان از  جهت  فرصت خیری این بحران برای امریکا را باید مد نظر قرار داد. امریکایی ها آرام آرام  توانسته اند تا حدی از بحران اقتصادی خارج شوند. اگر چه  هنوز سایه  این بحران بر اقتصاد  ایالات متحده امریکا سنگینی میکند، اما از سوی دیگر نیازهای خود را به نفت خاورمیانه کاملا کاهش داده اند تا بتوانند به حدودی انرژی پاک را توسعه بخشند. هم اکنون امریکا آماده میشود تا در سال 2020  به  صادر کننده بزرگ نفت و گاز جهان تبدیل گردد و تا حدی  روسیه و کشورهای نفت  خیز  جهان را در چارچوب  سیاست خود کنترل کند. این  امر می تواند برای کشوهای صادرکننده نفت مخاطراتی را داشته باشد.

 نکته دیگری که با توجه به حضور امریکا در صحنه  سیاسی خاورمیانه  در بحران سوریه و  بحران هسته ای ایران است حرکت ایالات متحده امریکا برای بازپس تعریف دکترین امنیت نهم خود در چارچوب  قدرت هوشمند تر امریکابی است. در دکترین  برخاسته از قدرت هوشمندتر امریکا  این کشور برآن است که دکترین رشد و گسترش دمکراسی هدایتی را جایگزین دکترین پیش دستی کند. کلید این امر را اوباما در سخنرانی مشهور خود در دانشگاه قاهره زد.  هم اکنون امریکا این امر را در اوکراین عملیاتی میکند.  اولویت امنیتی امریکا در نظام  بین الملل بر اساس این دکترین و اولویت استراتژیک ایالات متحده امریکا تاکید بر قدرت نرم و گسترش دمکراسی در نظام بین الملل با اولویت هژمومی  امریکا است تا به قوام نظام تک – چند قطبی در جهان بیانجامد. به باور من در این مسیر  قدم زدن  جان کری در میدان استقلال کیف و  حمایت از مردم اوکراین  در برابر  دولت روس گرای اوکراین  موجب میشود تا حدود زیادی امریکا  مشروعیت عملیاتی در جهت ایجاد فضای  لازم برای اجرای مدل تک چند قطبی را در جهان ایجاد کند و بدین  ترتیب به عنوان مدیر امنیتی جهان در قالب دمکراسی  خواهی بین المللی با الگوی امریکای خود را نشان دهد. .بدین ترتیب امریکایی ها بیش از آنکه بر قدرت سخت و ثروت  خود نیروی نظامی خود تکیه کند تکیه  خود را بر قدرت  نرم خود و افزایش سطح نفوذ ابزارهای امریکایی  خواهند برد.  در این چارچوب  دکترین نظامی امریکا متوجه کنترل چین خواهد شد.  لذا امریکایی ها تلاش  خواهند کرد  حضور خود را با  ظهور غیر  در منطقه افغانستان و پاکستان و  میانه خلیح فارس و  خلیج  عدن و  همچنین  در شبه جزیره کره افزایش دهند و  زمینه همکاری بیشتری با کشورهای مکزیک، کانادا و همچنین استرالیا را دنبال کنند تا به گونه ای نوعی  لوزی را در اطراف چین ترسیم کنند. اضلاع این لوزی  در افغانستان ، خلیج فارس و  کانادا و استراالیا است  و بدین ترتیب امریکا نوعی شبه لوزی را در اطراف چین  و محاصره این کشور ایجاد می کند. ضمن اینکه از نظر اقتصادی  تلاش کرده است تا با صورت  ثروت  خداد دای گوناگون زمینه  ایجاد فضای مناسب با این معنا آماده کند.

در بعد خاورمیانه  امریکا در سالهای آینده محدود تر خواهد شد و  اسرائیل را مجبور خواهد کرد دولت خودگردان  فلسطینی را در کنار خود  بپذیرد. لذا تندروهای اسرائیلی در خیلی از  زمینه ها باید آمادگی کاملی را پیدا کنند.  گذشته از این هر چه مشکلات و  مسائل ایران  و امریکا کمتر گرد و اصطکاک کاهش یابد ، عربستان تلاش  خواهد کرد سرمایه و فن خود را در کشورهای منطقه  قویتر و  لابی خود را در این زمینه تقویت کند.  لذا باید ایران در جهت فشار تبلیغاتی و تفاهم با عربستان و همراهی در  چارچوب  تعامل سازنده وارد شده و  لابی  ایران در غرب را هم افزایش بخشد . روسیه در سال آینده در روابط با امریکا کار سختی را پیش رو دارد. امریکایی ها  تلاش میکند روسیه را در یک سطح پایین نگه داشته و از  سطحی قدرتی بین المللی به سطحی قدرتی منطقه ای منتقل و در این  سطح این کشور را تثبیت کنند.

واژگان کلیدی: امریکا در سالی که گذشت، جهان در سالی که گذشت ، سیاست خارجی امریکا در سال 92، رخدادهای جهان در سال 92، جهان در سال 92

 

Share