آذر ۱۰, ۱۴۰۰ – ۷:۴۱ ق.ظ |

مریم وریج کاظمی
پژوهشگر مسائل ژئوپلیتیک
مرکز بین المللی مطالعات صلح-IPSC

تجاری‌سازی پررونق فضا و اتکای اقتصاد جهانی به سیستم‌های مبتنی بر فضا، درگیری آشکار در ماورای جو زمین را بسیار پرهزینه می‌سازد. فلزات کمیاب و سایر مواد …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آمریکا, خاورمیانه, گفتگو

اختلافات تاکتیکی امریکا و اسرائیل در برنامه هسته ای ایران‌ -گفتگو با دکترعلی بیگدلی کارشناس خاورمیانه و استاد دانشگاه

نگارش در مهر ۹, ۱۳۹۱ – ۲:۰۲ ب.ظ
اختلافات تاکتیکی امریکا و اسرائیل در برنامه هسته ای ایران‌  -گفتگو با دکترعلی بیگدلی  کارشناس خاورمیانه و استاد دانشگاه
Share

فرزاد رمضانی بونش

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

در چند ماه گذشته تحلیل ها و گزارش های زیادی در مورد نوع نگاه اسرائیل و امریکا به برنامه هسته ای ایران منتشر شده و شاهد  سخنان مقامات ارشد اسرائیلی و امریکایی و رویکرد های مخالف در مورد برنامه هسته ای ایران، حمله به ایران و.. بوده ایم. در این حال برای بررسی بیشتر نقش برنامه هسته ای ایران و طرح حمله به ایران در اسرائیل و امریکا و همچنین همگرایی ها و اختلافات دو بازیگر بر سر برنامه هسته ای ایران به گفتگویی با دکتر علی بیگدلی استاد دانشگاه و کارشناس خاورمیانه نشسته ایم:

واژگان کلیدی: امریکا ، اسرائیل، برنامه هسته ای ایران‌، انتخابات، اوباما، اختلافات


مرکز بین المللی مطالعات صلح:اگر به چند ماه گذشته نگاهی داشته باشیم توجه بسیاری از رسانه ها و تحلیل ها به اختلاف های ایالات متحده و اسرائیل در چگونگی مواجهه با مسئله ی هسته ای ایران معطوف شده است. در این حال از نگاه شما این اختلاف تا چه میزانی  است؟

به نظر من بعید است که بین اسرائیل و امریکا بر سر برنامه هسته ای ایران اختلاف عمیق وجود داشته باشد. در این حال آنچه که در ظاهر گواهی به اختلاف دو دولت دارد را باید از دو منظر مورد تحلیل قرارداد:

نخست آنکه اسرائیل دچار یک نوع دستپاچگی و سرگردانی در مورد مساله هسته ای ایران شده است، در حالی که موقعیت مناسبی برای حمله به ایران ندارد . نتانیاهو به دلیل ارتباطات نزدیکی که با آقای رامنی دارد تلاش میکند فضای موجود را بر ضد اوباما  ایجاد کند .از سوی دیگر چون اوباما در آستانه انتخابات دور دوم است نمی خواهد خود را  گرفتار کانون تهدید دیگری کند. چرا ورود اواما به یک جنگ جدید می تواند باعث ریزش شدید آرای وی د انتخابات ریاست جمهوری گردد.

مساله دوم این است که  هر دو بازیگر دست به نوعی سیاه بازی ای زده اند. یعنی از یک سو اسرائیل در حال تهدید امریکا است تا ایران را دچار نوعی  نگرانی و هراسانی عمیق کند (که تا حدودی در این امر  موفق هم بوده و این هراس تا حدی در جامعه ما هم منعکس شده است. چنانچه در همه جا سخن از حمله اسرائیل است در حالی که  قطعا چنین اتفاقی در شش ماه آینده رخ نخواهد داد. یعنی اسرائیلی ها زمینه روانی حمله را در داخل ایران فراهم میکنند.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: به نگاه برخی نتانیاهو خواستار برخورد تند و فوری با برنامه ی هسته ای ایران و دولت ایالات متحده مایل به وجود برخورد فرایندی و تدریجی با مسئله ی هسته ای ایران و فرصت دادن به تحریم ها و اعمال فشارها است. در این حال آیا میتوان گفت در مورد خط قرمز برنامه هسته ای ایران بین دو دولت اختلاف وجود دارد؟

 نتانیاهو از یک سو اعلام کرده است خط قرمز برنامه هسته ای ایران مشخص شود و کلینتون نیز اعلام کرده است خط قرمزی را برای برنامه هسته ای ایران قائل نیست. در این حال دلیل این رویکرد امریکا این است که نمی خواهد شرایط را در آستانه انتخابات امریکا به گونه ای دگرگون کند که افکار عمومی امریکا به جای پرداختن به اوباما به کانون درگیری جدید و به مسائل بیرونی  توجه کنند. در این راستا باید گفت اختلاف عمیق و ذاتی بین دو دولت اسرائیل و امریکا وجود ندارد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: یعنی بیشتر اختلافات تاکتیکی است؟

بله. این اختلافات استراتژیک نیست بلکه تاکتیکی است.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: برخی اسرائیلی ها براین نظرند با توجه به موقعیت جغرافیایی تهدید ایران هسته ای  متوجه اسرائیل است و  بدبینی ای ویژه نسبت به امریکا در این خصوص دارند. در این حال آیا اسرائیل به سیاست های ایالات متحده در رابطه با مسئله ی هسته ای ایران اعتماد ندارد و بر این نظر است که سیاست های مطلوب اسرائیل عملیاتی گردد؟

در واقع اسرائیل هیچ گانه بدون موافقت امریکا دست به حمله به ایران نخواهد زد. در این حال جدا از موافقت و دوستی ای که بین رامنی و آقای نتانیاهو وجود دارد عموما  دمکراتها رابطه نزدیک تری با  اسرائیل دارند. در چنین شرایطی هم امکان حمله اسرائیل به ایران وجود ندارد، ولی تحریکات همچنان ادامه دارد. در این حال باید گفت اسرائیل به تنهایی دست به حمله نخواهد زد و امریکا هم هیچ گاه در صورت حمله به ایران کنار نخواهد نشست. چرا که اسراییل به تنهایی قادر به حمله نیست.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: اسرائیل از نوع رویکرد روانی، رسانه ای تبلیغاتی خود برای فشار به اوباما در مورد  برنامه هسته ای ایران چه اهدافی را در نظر دارد. یعنی آیا  نتانیاهو مایل است جمهوری خواهان به کاخ سفید راه یابند؟

نتاییاهو شخصا به رامنی متمایل است و نتانیاهو سخنگوی لابی های صهیونیستی در امریکا نیست و خط مشی آنها جدا است یعنی اگر چه وظیفه لابی ها حفظ و تقویت اسرائیل است ولی در شرایط کنونی پرونده هسته ایا ایران در اولویت نیست. لذا همه لابی های صهیونیستی در امریکا تابع نظر نتانیاهو نیستند و در واقع نتانیاهو مهره ای است که می گذرد. لابی ها برنامه استراتژیک بلند مدت تعریف کرده اند و اکنون بر این نظرندکه اوباما در درجه نخست باید اقتصاد امریکا را بهبود بخشد و در جستجوی بازرای های جدید و رونق دادن به وضعیت اقتصادی باشد. یعنی برای لابی های صهیونیستی در امریکا حمله به ایران در اولویت قرار ندارد یعنی استراتژی های لابی های صهونیستی جدا از تاکتیک های نتانیاهو است .

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: به نظر میرسد اسرائیلی ها، ایالات متحده را به عدم ثبات در خط قرمزها متهم می کند و به خط قرمز ایالات متحده در مورد ایران اعتماد ندارد. این امر چگونه مورد تحلیل شما قرار دارد؟

نخست باید گفت اینکه ایران بتواند از غنی سازی بیست درصد عبور کند خود بحثی جداگانه است، اما باید گفت تعیین خط قرمز ها و تاکتیک های امریکایی ها در مورد برنامه هسته ای  ایران نیز به انتخابات امریکا برمی گردد. بنابراین باید گفت همه این خط قرمز ها را باید به بعد از انتخابات امریکا موکول کرد و ممکن است ریاست جمهوری جدید امریکا در کل منطقه تاثیرات جدیدی را به همراه آورد. در این حال باید توجه داشت که امریکایی ها در انتخابات به سیاست خارجی توجه زیادی ندارند و بیشتر رفاه طلب، امنیت طلب و درونگرا هستند. در این بین هر چند دمکراتها به بیرون و جمهوری خواهان به درون بیشتر نگاه میکنند، اما اکنون آرای دو نامزد هم خیلی به هم نزدیک است و اوباما تلاش میکند در شرایط فعلی نشان دهد که امریکا در سیاست خارجی خود از آرامشی برخودار است در سیاست داخلی خود نیز به دنبال اهداف خود است. لذا اوباما از چند ماه گذشته تلاش کرده آرامشی در سیاست خارجی و سیاست داخلی به وجود آورد تا بتواند دوباره به کاخ سفید رود.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: نقش متغیر برناهه هسته ای ایران در انتخابات کنونی امریکا تا چه میزانی است؟

با توجه به اظهارات گذشته پانتا در مورد ایران( حداقل تا یک سال ایران دیگر توانایی دستیابی به بمب هسته ای را ندارد). باید گفت اینگونه از سخنان در این راستا است که به مردم امریکا گفته شود که هیچ نگرانی وجود ندارد و ما به دقت می دانیم ایران در چه وضعیت هسته ای است. لذا باید گفت این سخنان بیشتر مانور است و در واقع اطلاعات دقیقی هم در مورد ایران ندارند، اما برای ایجاد فضای آرامش در بین رای دهندگان نشان می دهند که کاملا مسلط بر اوضاع هستند و از جزئیات برنامه هسته ای ایران اطلاع دارند. در واقع این گونه از فضاسازی ها تلاش میشود تا اثرات منفی در جامعه ایران داشته باشد و در داخل امریکا هم تاثیرات مثبتی داشته باشد. در این بین به نظر من متغیر برنامه هسته ای ایران تاثیر چندانی در انتخابات امریکا ندارد و نتوانسته است تاثیری تعیین کننده در انتخابات داشته باشد. چرا که باید گفت امریکایی ها به سرعت از کنار حوادث می گذرند و اخیرا هم اوباما در سخنرانی خود در کنوانسیون تاکید زیادی درمورد برنامه هسته ای ایران نداشته است. یعنی اوباما در کنار چین، روسیه و خاور دور اشاره ای به ایران هم داشت. یعنی تلاش شده است مردم امریکا نگران برنامه هسته ای ایران نشوند. گذشته از این نیز باید گفت کارشناسان و روانشناسان امریکا حتما به اوباما گفته اند در مورد چه امری سخن گوید. یعنی اگر اوباما می خواست در مورد برنامه هسته ای ایران مانور بیشتر دهد فضا را متشنج میکرد تا بر روی رای دهندگان اثرگذار باشد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: برنامه هسته ای ایران در شرایط کنونی چه جایگاهی در رقابت های حزبی و شرایط داخلی اسرائیل دارد؟

اسرائیل جامعه ای کوچک است برنامه هسته ای ایران در آن اثر دارد. به همین دلیل هم حزب کادیما و حزب لیکود (که خیلی افراطی، مذهبی و ضد اسلام هستند) به ان توجه دارند. در این حال برنامه هسته ای ایران به اندازه ای در اسرائیل اثر گذار است که تاحدی در روی کار آمدن نتاتنیاهو موثر بود ( شعار وی ایران را با خاک یکسان میکنیم و….) در هر حال این امر هم در آینده رقابت های حزبی اسرائیل هم اثرگذار است. گذشته از این در کوتاه مدت این امر میتواند در جابجایی قدرت در اسرائیل مهم گردد. یعنی با توجه به سیاست های اخیر نتانیاهو در مورد ایران به نظر میرسد که وی نتواند در دور دیگر به قدرت رسد. به علاوه حزب کارگر اسرائیل هم همراه تر با اوباما است. یعنی حزب کارگر در اسرائیل با حزب کار در  انگلستان و حزب دمکرات اوباما مبانی عقیدتی نزدیکی دارند. لذا تندروی های اسرائیل در مورد ایران ممکن است برآینده جایگاه نتانیاهو تاثیر گذارد.

 

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آیا در آینده شاهد اختلاف نظر بیشتر اسرائیل با ایالات متحده ی آمریکا بر سر برنامه هسته ای ایران هستیم؟

برنامه هسته ای ایران می تواند در روابط این دو کشور تاثیراتی داشته باشد، ولی در بلند مدت این امر وجود ندارد. اختلاف کنونی دو بازیگر استراتژیک نیست و بیشتر تاکتیکی  است. لذا به نظر میرسد سخنان نتانیاهو در مورد برنامه هسته ای ایران تا انتخابات امریکا ادامه داشته و عملا هم هیچ اتفاقی نخواهد افتاد. یعنی ژست هایی که گرفته میشود شاید هم به نفع اوباما باشد. یعنی اوباما میتواند بر این نکته اشاره کند که به رغم روابط نزدیک با اسرائیل ما در مساله ورود به کانون درگیری برای حفظ منافع ملی امریکا تحت تاثیر  نظرات اسرائیل قرار نمی گیریم و این امر در واقع می تواند به نوعی شانسی برای اوباما در بین رای دهندگان باشد.

 

 

Share