مرکز بین المللی مطالعات صلح http://peace-ipsc.org/fa IPSC - مرکز بین المللی مطالعات صلح Mon, 17 Sep 2018 12:16:58 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.9.8 52412912 بیوتروریسم؛ چالش­های جدیدِ فرا روی کشورها- بخش دوم http://peace-ipsc.org/fa/%d8%a8%db%8c%d9%88%d8%aa%d8%b1%d9%88%d8%b1%db%8c%d8%b3%d9%85%d8%9b-%da%86%d8%a7%d9%84%d8%b4%c2%ad%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%ac%d8%af%db%8c%d8%af%d9%90-%d9%81%d8%b1%d8%a7-%d8%b1%d9%88%db%8c-%da%a9%d8%b4-2/ http://peace-ipsc.org/fa/%d8%a8%db%8c%d9%88%d8%aa%d8%b1%d9%88%d8%b1%db%8c%d8%b3%d9%85%d8%9b-%da%86%d8%a7%d9%84%d8%b4%c2%ad%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%ac%d8%af%db%8c%d8%af%d9%90-%d9%81%d8%b1%d8%a7-%d8%b1%d9%88%db%8c-%da%a9%d8%b4-2/#respond Mon, 17 Sep 2018 12:16:58 +0000 http://peace-ipsc.org/fa/?p=10905 محمود باهوش فاردقی
مدرس دانشگاه
مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC
واژگان کلیدی: بیوتروریسم، تروریسم، چالش جدید، قدرت ها، سلاح

4-1-تروریسم و گروه­های تندرو و تکفیری: تروریسم،  تکفیری­ها و گروه­های تندروی وابسته به آنان که به تدریج بعد ...

The post بیوتروریسم؛ چالش­های جدیدِ فرا روی کشورها- بخش دوم appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>

محمود باهوش فاردقی

مدرس دانشگاه

مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC

واژگان کلیدی: بیوتروریسم، تروریسم، چالش جدید، قدرت ها، سلاح

4-1-تروریسم و گروه­های تندرو و تکفیری: تروریسم،  تکفیری­ها و گروه­های تندروی وابسته به آنان که به تدریج بعد از واقعه­ی یازدهم سپتامبر  و در هزار جدید در صحنه­ی بین­المللی و خصوصاً در منطقه خاورمیانه ظهور و بروز بیش­تری یافته­اند و  مبارزه با آنان به اولویت کشورهای مختلف بدل شده است ازجمله خطراتی هستند که امنیت بین­المللی و خصوصاً برخی کشورهای اسلامی با آن روبه­رو هستند، اما در این میان، امری که می­تواند این مخاطرات را چند برابر سازد، دست­یابی  این گروه­ها به ابزارها و روش­های بیوتروریستی می­باشد؛ امری که می­تواند  نه­تنها کشورهای منطقه، بلکه کلیه کشورها و امنیت آنان را با خطر جدی مواجه نماید،  چراکه کنترل ناپذیری، ویژگی­های نامتقارن، غیر سرزمینی بودن این گروه­ها از یک سو و خطرات جبران ناپذیر، وسیع و متعدد این ابزارها از سوی دیگر، گستردگی و حاد بودن مخاطرات  ناشی از آن را آشکار می­سازد و به طبع، این امر ضروریات ناشی از کنترل و محدودیت­سازی آن­ها را برای دولت­ها و کشورها این منطقه و سایر مناطق برجسته و ضروری می­ نماید.

4-2- کشورهای و دولت­­ها: کشورهای مختلف از قدرت­های بزرگ گرفته تا کشورهای کوچک در عرصه­ی بین­المللی و منطقه­ای در روزگار کنونی از این امکان برخوردار می­باشند که در سطوح متعدد به بازیگری و ایفای نقش بپردازند، اما گاه برخی از این کشورها  به‌ویژه کشورهای مداخله جو و قدرت طلب منطقه­ای و فرامنطقه­ای در صدد برمی‌آیند تا منافع و خواسته­های خود را به روش­های مختلف دنبال نماید و این در حالی است که پایان جنگ سرد، نوعی الگوی تحول در موقعیت استراتژیک و روند شکل‌گیری محیط جدید بین‌المللی را نوید داد (کیوان‌حسینی، 1389‌، صص. 165-163)، از جمله این که بازیگران بین­المللی در این مسیر از ابزارهای مختلفی بهره می­برند و حتی گاه درصدد حذف نیروهای چالش جو در کشورهای رقیب و تضعیف آن برمی­آیند تا به این ترتیب، ضمن تامین منافع خود، سبب‌ساز وابستگی اقتصادی و سیاسی  کشورهای رقیب گردند و یا آنان را در مسیری هدایت کنند که منافع خودشان را تامین کند و در این مسیر، برخی را می­توان مشاهده نمود که به روش­های توام با ابزارهای بیوتروریستی تمسک می­جویند، هرچند که گاه برای سر پوش نهادن این امور آنان را در قالب­های دیگر قرار می­دهند، چنان­که حوادث این چنین را به کرات در تاریخ می­توان مشاهده نمود، ازجمله سیاست ایالات متحده در خصوص کوبا و یا برخی انقلابیون آمریکایی لاتین  و یا مواردی بسیاری در عرصه­های منطقه­ی خاورمیانه و کشورهای آن‌که بحث در خصوص آنان از حیطه­ی این مقاله و حوصله­ی آن خارج می­باشد.

4-3- سلاح­های کشتار جمعی: این سلاح باقدرت تخریب گسترده عموماً نه تنها عناصر نظامی بلکه ابعاد غیرنظامی را نیز مورد هجمه قرار می­دهند، از این رو، کنترل و تکثر آنان و یا تلفیق از این نوع سلاح­ها با ابزارهای بیولوژیکی و روش­های بیوتروریستی، می­تواند فاجعه­های بزرگی و عظیمی را در پی داشته باشد که دامن گیر کشورها و دولت­های مناطق مختلف قرار گیرد، هرچند که بحث خاورمیانه عاری سلاح­های کشتار جمعی امری است که منافی این روش­ می­باشد، اما سیاست­های منفعت طلبانه و سود جویانه­ی قدرت­های بزرگ برای فروش تسلیحات در خاورمیانه از یک سو و حضور و مداخلات آنان از سوی دیگر می­تواند منجر به تبدیل این منطقه (خاورمیانه) به انباری از تسلیحات متعدد گردد. امری که برخی را بر آن داشته است تا بدون توجه به عواقب این امور، به بهره‌گیری از روش­های نامتعارف (از حذف فیزیکی تا ترورهای بیولوژیکی) در راستای تامین منافع خود برآیند، چنان که می­توان به اقدامات رژیم صهیونیستی در راستایی دست­یابی به تجهیزات این چنین (تجهیزات نامتعارف و ممنوع در قوانین بین­المللی از جمله گسترش تسلیحات و بمب­های اتمی) و استفاده از آن­ها علیه مردم مظلوم فلسطین اشاره نمود.

  • نتیجه­ گیری

هرچند استفاده از تکنولوژی جدید امری پذیرفته است و نمی­توان استفاده از آن را منع کرد؛ اما برخی از این تکنولوژی­ها توان تبدیل‌شدن به یک اسلحه­ی خطرناک و مهلک را دارند. ازاین‌رو، ضرورت کنترل و مهارِ آن­ها، برای جلوگیری از تبدیل‌شدن به یک خطر، اهمیت چند برابری یافته­ است که کسی نمی­تواند آن را انکار نماید؛ به‌گونه‌ای که از بیوتروریسم به‌عنوان مرگ خاموش یاد می­شود، مرگی که انسان­های بی­گناه را بی‌آنکه بدانند به آغوشِ خود می­کشد؛ هرچند به ظن برخی، هدف از اقدامات بیوتروریستی، ایجاد وابستگی سیاسی و اقتصادی در کشورهای دیگر است. ازاین‌روست که تشخیص زودهنگام عوامل بیوتروریستی برای دولت­های صلح­طلب در حفِظ جان مردمانشان امری خطیر محسوب می­گردد و این مهم، بدون ِبهره جستن از فناوری­های نوین ­امکان­پذیر نمی­باشد، هرچند که امکان استفاده این ابزارها از سوی گروه­های تروریستی و با وضعیت و ویژگی­های غیرمتقارن، سبب سخت شدن کنترل و مدیریت آن­ها و افزایش خطرات و مخاطرات ناشی از آن در دوران و روزگار کنونی شده است.

    ازاین‌رو، امنیت زیستی در دوران کنونی، به خصوص برای کشورهای منطقه­خاورمیانه که با منازعات و تنش­های متعددی مواجه یوده و هستند، ضرورت توجه به راه­های تامین آن را بیش از پیش برجسته نموده است، چراکه روش­های بیوتروریستی قدرت تخریب‌کنندگی بسیار وسیع‌تری نسبت به تسلیحات مورداستفاده در جنگ‌ها و درگیری­های کلاسیک دارند و بدین جهت، امروز دیگر نمی­تواند با نگاه سابق به بیوتروریسم به عنوان بنیان نظری کاملی نگریست و همین امر ضرورت توجه به ابعاد جدید آن و ابتکار راه­های مقابله با آن را بیش از پیش آشکار ساخته است. امری که ضرورت ابتکارات عملی و نظری را می­طلبد تا تدابیر مناسب و به هنگام در این زمینه فراهم آید و کشورها را از بزنگاه­های ایجاد شده برهاند و به وادی امن و ایمن رساند و پروژه­ی تضعیف و نفوذ گذاری را خنثی نبود و موجبات عقیم شدن نقشه­های معاندان را فراهم سازد، هر چند که کشورها و دولت­های مختلف می­توانند با برخی اقدامات و تدابیر، زمینه­ی مقابل با اقدامات نفوذ گذاری­ و توام با روش­های بیوتروریستی را فراهم آورند، چنان­که برخی معتقدند که می­توان از برخی روش­های برای جلوگیری در جهت خنثی­سازی طرح­های مداخله جود در این مسیر بهره گرفت، بدین جهت بعضی از این موارد عبارت است از:

  • تاسیس و ایجاد نهادهای تحقیقاتی و مطالعاتی و زیرگروه­های ویژه برای شناسایی ابزارها و روش­های بیوتروریستی و راه­های مقابله با آن­ها،
  • انجام و برجسته­سازی وظایف بخش­های قانونگذار، اجرای، نظارتی و نهادهای مسئول و ذیربط در پیگیری و بررسی مصادیق روش­های بیوتروریستی و راه­های مقابله با آن­ها،
  • تعریف و بازتعریف استانداردهای لازم و مجرا در کشورها (ازجمله در واردات کالاهای که مستقیماً و غیر مستقیماً در تغذیه و سلامت یک جامعه نقش بازی می­کنند)،
  • تقویت بخش­ها و نهادهای لازم برای بسترسازی فضاهای مقابل با شرایط و شیوه­های بیوتروریستی (ازجمله تجهیز بیمارستان­ها و کلنیک­ها، ایجاد مراکز درمانی و مطالعاتی و…)،
  • ارائه­ی آموزش عمومی در بستر جامعه و آگاهی سازی از یک سو و فرهنگ­سازی از سوی دیگر به منظور تقویت بستر عمومی لازم برای مقابله با عناصر  آلوده و مشکل­ساز،
  • آماده­سازی و به‌روزرسانی نهادها و بخش­های مسئول و کارکردهای آنان در مدیریت و کنترل امور در مواقع بحرانی و شرایط مقابله با آن،
  • تقویت بخش­های مطالعاتی در بررسی عناصر موثر در تغذیه و سلامت و شناسایی کالاهای که ممکن است مخاطرآمیز (محلی برای اقدامات بیوتروریستی) باشند و ایجاد رابطه نزدیک با بخش­های اجرایی و نظارتی،
  • بررسی عناصر محیطی و انسانی موثر در تغذیه و سلامت در هر کشور و راه­های تامین سلامت زیستی به منظور جلوگیری از بسترهای اقدامات اعمال و روش­های بیوتروریستی،
  • توجه بخش­های مطالعاتی به بررسی و آشکارسازی تأثیرات کالا مختلفی مورد استفاده در یک جامعه (اعم از تولیدی و یا وارداتی) بر سلامت زیستی و روانی جوامع یک کشور (ازجمله کالا دست­کاری شده ژنتیکی)،
  • و…
  • منابع و مآخذ
  • جعفری ساری، علیرضا. (1395). ضرورت شناخت پیامدهای بیوتروریسم. منبع اینترنتی. قابل درسترسی در : http://imamkhomeini.ghasam.ir/p1008/news-details/329148.
  • دهشیار، حسین. (1389). افغانستان: ابهام استراتژیک و ناکامی آمریکا، مجله­ی اطلاعات سیاسی- اقتصادی، سال 24، شماره­ی 10-9.
  • کیوان‌حسینی، سید علی‌اصغر. (1378). نظریه رژیم­های بین‌المللی امنیتی، اطلاعات سیاسی_اقتصادی، شماره­ی 145-146.
  • Gleditsch, Peter. (1992). “Democracy and peace”. Journal of peace Research. Vol. 29. No.4. 316_367.

واژگان کلیدی: بیوتروریسم، تروریسم، چالش جدید، قدرت ها، سلاح

The post بیوتروریسم؛ چالش­های جدیدِ فرا روی کشورها- بخش دوم appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
http://peace-ipsc.org/fa/%d8%a8%db%8c%d9%88%d8%aa%d8%b1%d9%88%d8%b1%db%8c%d8%b3%d9%85%d8%9b-%da%86%d8%a7%d9%84%d8%b4%c2%ad%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%ac%d8%af%db%8c%d8%af%d9%90-%d9%81%d8%b1%d8%a7-%d8%b1%d9%88%db%8c-%da%a9%d8%b4-2/feed/ 0 10905
سلفیه جهادی در اروپا و نقش آن در اسلام هراسی http://peace-ipsc.org/fa/%d8%b3%d9%84%d9%81%db%8c%d9%87-%d8%ac%d9%87%d8%a7%d8%af%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%b1%d9%88%d9%be%d8%a7-%d9%88-%d9%86%d9%82%d8%b4-%d8%a2%d9%86-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%d9%87/ http://peace-ipsc.org/fa/%d8%b3%d9%84%d9%81%db%8c%d9%87-%d8%ac%d9%87%d8%a7%d8%af%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%b1%d9%88%d9%be%d8%a7-%d9%88-%d9%86%d9%82%d8%b4-%d8%a2%d9%86-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%d9%87/#respond Sun, 16 Sep 2018 13:21:33 +0000 http://peace-ipsc.org/fa/?p=10922 عباسعلی براتی
مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC
واژگان کلیدی: سلفیه جهادی ، اروپا ،اسلام هراسی، اسلام
 
چکیده
علی‌رغم گسترش نژادپرستی و اقدامات ضد اسلامی دولت‌های غربی، آمارها و شواهد موجود نشان می‌دهد، دین اسلام در بسیاری از ...

The post سلفیه جهادی در اروپا و نقش آن در اسلام هراسی appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>

عباسعلی براتی

مرکز بین المللی مطالعات صلح IPSC

واژگان کلیدی: سلفیه جهادی ، اروپا ،اسلام هراسی، اسلام

 

چکیده

علی‌رغم گسترش نژادپرستی و اقدامات ضد اسلامی دولت‌های غربی، آمارها و شواهد موجود نشان می‌دهد، دین اسلام در بسیاری از کشورهای جهان و به‌ویژه در دنیای غرب در حال گسترش است. آمارهای رسمی سازمان‌های اروپایی نشان می‌دهد، در بیست سال گذشته، تعداد مسلمان اروپایی حدود 2 برابر شده است؛ یعنی از 29.6 میلیون نفر در سال 1990 به 44.1 میلیون نفر در سال 2010 رسیده است. برخی از آمارها از 52 میلیون نفر سخن می‌گویند. [پایگاه خبری تحلیلی صراط، «افزایش گرایش زن‌های اروپایی به اسلام»]

سیاست‌مداران و متفکران غربی و آمریکایی که وضعیت را چنین دیدند، دست‌به‌کار شدند تا از تمایل اروپاییان به اسلام، جلوگیری کنند. آنان با ایجاد گروه‌های تکفیری داعش، جبهه النصره و … تصاویری زشت از قتل و خون‌ریزی این گروه‌ها با عنوان «دولت اسلامی» به جهان مخابره کردند و موفق شدند، تمایل به اسلام را در دل جوانان اروپایی سرکوب کنند، بلکه اسلام هراسی را نیز در دل جوانان، نهادینه کردند.

مقدمه

غربی‌ها با اذعان به گسترش روزافزون اسلام در جهان غرب و افزایش جمعیت مسلمانان در این کشورها، موضوعی به نام «اسلام هراسی» را مطرح کرده‌اند و در رسانه‌هایشان به‌صورت گسترده بدان می‌پردازند. اگرچه پیشینه این کار به زمان ظهور دین اسلام برمی‌گردد، ولی امروزه پس از حوادث 11 سپتامبر در بیشتر کشورهای غربی، گستره و عمق آن بیشتر شده است. با توجه به دیدگاه‌های  اسلام‌هراسانه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور جدید ایالات‌متحده آمریکا، موج جدید اسلام‌ستیزی و اسلام‌هراسی در غرب، به‌ویژه در اروپا و آمریکا راه افتاد است و این رویکرد حاکی است که دولت‌های غربی، با بهره‌گیری از ابزارهایی می‌توانند تصویری رادیکال از مسلمانان را به نمایش بگذارند. این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی ابتدا اشاراتی به مفهوم اسلام‌هراسی و زمینه‌ها و عوامل  آن دارد و سپس ابزارهای بهره‌برداری غرب از اسلام‌هراسی را تشریح می‌کند.

روند رو به رشد اسلام هراسی

 ناآرامی‌های بهار عربی در سال‌های 2011 تا 2013 یک نیروی اسلام‌گرای سیاسی جدید را به صحنه آورد. این جریان سلفی بود که پس از انقلاب 25 ژانویه مصر به میدان آمد وبه شدت برای رسیدن به قدرت با جریان‌های دیگر به رقابت پرداخت. این مسئله روی فعالیت جریان‌های سلفی در اروپا به‌ویژه در آلمان و بلژیک و هلند و انگلستان تأثیر گذاشت وبه دنبال آن،تبدیل به جریان اسلام هراسی پیشرفته شد که در این نوشتار به آن خواهیم پرداخت.

فعالیت جریان سلفی در اروپا شامل فعالیت‌های تبلیغاتی ازجمله پخش دو میلیون نسخه قرآن با ترجمه‌های مختلف می شود. فعالیت‌های آنان موجب تشکیل مجمع‌هایی چون مجموعه” برای شمال راین”شده و در افکار عمومی آلمانی‌ها تأثیر تحریک‌آمیز و جدال‌برانگیزی داشته است. این مجمعِ سلفی جهادی و اوج‌گیری فعالیت آن سبب برخوردهایی با مجموعه‌های راست‌گرای افراطی در آلمان شده که کاریکاتورهای اهانت‌آمیز را برضد اسلام به کار گرفته بودند.

بررسی اصلی‌ترین انتشارات القاعده ازجمله نشریه”صدی الملاحم” و”طلائع خراسان” ثابت می‌کند که نظریه”ایوانز” کارشناس سازمان”ال. ام.ای 5″ ویژه مبارزه با جاسوسی در انگلستان درست بوده است که مدعی است”القاعده” همواره در جنبشهای بیداری اسلامی و انقلابهای بهار عربی حضور داشته است. این تازگی ندارد بلکه کاملاً با روش “بن لادن” و”ظواهری” هماهنگ است. القاعده هم از شیوه”جهاد” وهم “جهاد نرم” استفاده می‌کند. که با تبلیغ آغاز می‌شود. فقه القاعده و ایدئولوژی آن به تغییر ایمان دارد چنان که عطیه الله در نشریه “طلائع خراسان”بدان اشاره می‌کند.

سلفی گری بنا به تعریف دائره المعارف”المعرفه”یک شیوه اسلامی است که مردم را به کتاب و سنت و فهم سلف امت دعوت می‌کند و می‌خواهد نظامهای سیاسی موجود را برابر شرع اسلامی تغییر دهد. سلفی گری معتقد است که تنها خدا می‌تواند حکومت مند و قانون وضع نماید که اخیراً این شعار را “اسلام سیاسی شریعت گرا” می‌نامند. ولی سلفی گری جهادی، جهاد را بر هر چیز دیگری اولویت می‌دهد و آن را با توحید مرتبط می‌سازد. جهاد در نظر آنان واجب عینی است. این برخلاف سلفی گری سنتی است که جهاد را در رتبه دوم قرار می‌دهد. مشکل اینجاست که جهادی بودن، سلفی گری را بیشتر به یک سازمان اداری تبدیل کرده که افراطی‌تر شده و از حقیقت و عقیده و متون خود که بر پایه قرآن و سنت سلف صالح بنا شده، دور افتاده است.

امام چودری و سلفی گری جهادی در اروپا

روزنامه‌های انگلستان در ژوئن 2013 به سختی بر چودری تاختند و او را الگوی شر و پلیدی شمردن. وی که متهم اصلی حملات اویبولایو بود، فردی 28 ساله بود و یک پلیس انگلیسی را سر برید. وی سابقه وکالت داشت و از بیمه بیکاری استفاده می‌کرد. وی تازه به اسلام گرویده بود و یک گروه کوچک به نام “اسلام برای بریتانیا” را رهبری می‌کرد.

در آلمان نیز رئیس پیشین سازمان اطلاعاتی خارجی این کشور”جرارد شیندلر”اعلام کرد: شمار تروریست‌های القاعده در میان مخالفان دولت سوری در حال افزایش است. وی در گفتگویی با روزنامه”بیلد” در تاریخ 31 مارس 2013 اظهار داشت: در آلمان تشکل‌های تروریستی مرتبط با القاعده در حال فعالیت هستند و سخن از چند هزار رزمنده در میان است. وی پیش‌تر گفته بود: دستگاه اطلاعاتی آلمان در جریان دقیق حوادث سوری قرار دارد و وزارت کشور آلمان در سال 2012 انجمن‌های سلفی چندی را مانند انجمن”مله ابراهیم” منحل کرده بود زیرا در این کشور به عضوگیری برای سازمان‌های تروریستی می پرداختند. پلیس آلمان مدارکی را به دست آورد که نشان می‌داد سلفیها در یک رشته اعمال خشونت آمیز و تروریستی و سرباز گیری برا آن دست دارند. از جمله این افراد یکی “پیر فوگل” مشت زن آلمانی بود که در ماه آوریل سال 2011 به همراه 17 نفر دیگر به اسلام گرویده بودند.

روزنامه “گاردین” در یکی از گزارشهای خود اعلام کرد که آلمان از بازگشت جهادیهایی که از جنگ سوریه باز می‌گردند به شدت نگران است. وزیر کشور آلمان”هانس پیتر” از اتحادیه اروپا می‌خواهد که بکوشند از بازگشت چنین افرادی جلوگیری کنند. هفت هزار نفر از این افراد از اروپا به سوریه رفته‌اند وبیشتر آنان از اسلام‌گرایانی هستند که آلمان می‌ترسد پس از بازگشت خود، هسته‌های تروریستی ایجاد کنند.

 این مسئله وزیر یاد شده را واداشت تا نگرانی خود را در شورای اتحادیه اروپا مطرح کند و اعلام نماید که این افراد ده درصد رزمندگان بیگانه در سوریه هستند. مقامات امنیتی هلند و بلژیک تاکید می‌کنند که شمار سلفی‌های هر دوکشور به‌ویژه در مناطق مرزی آلمان در حال افزایش است و روزنامه نگار هلندی ارنی نانکل فان تاکید می‌کند که تعداد آنان در شمال راین و وستفالیا با شتاب بیشتری افزایش می‌یابد. آنان هیچ تغییری نکرده‌اند و مؤسسات اروپایی هدفهای احتمالی آینده آنان هستند.

تولید مثل تروریست‌های بیگانه

 در ماه فوریه 2012 دستگاه امنیت آلمان اعلام کرد که بیست تن از افراط گرایان از آلمان به پاکستان رفته‌اند تا به القاعده بپیوندند و در آنجا آموزش ببینند. شمار بسیاری از تندروهای جهادی در مساجد آلمان حضور دارند و تعداد تقریبی آنان 3800 نفر است و برخی از آنان مبلغانی هستند که حاضر به همگرایی با جامعه آلمان نیستند. بنا به گزارش دویچه وله این مبلغان بیشتر در شهرهای کلن، دوسلدورف ، بوخوم، فوبرتال و زولینگن اقامت دارند. شهر بن یکی از پایگاههای مهم سلفیها در آلمان است و فرانکفورت نیز همین وضع را دارد. زیرا سلفی‌های برجسته‌ای در آنجا اقامت دارند که دارای تماس های گسترده‌ای با شبکه‌های مسلح تروریستی در مصر ،سوریه، یمن و عراق هستند.

 دستگاه اطلاعات داخلی آلمان ضمن تاکید بر رشد جمعیتی سلفیها در آلمان تعداد تقریبی آنان در سال 2012 را 4255 نفر می‌داند و در سال 2013 تقریباً 4500 تن اعلام می‌کند حدود 100 نفر آنان خطرناک و 130 تن آنان تحت مراقبت 24 ساعته قرار دارند.

صادرات جهادی از اروپا

یکی از اعضای برجسته ائتلاف محافظه‌کار آلمان که رهبری آن را آنجلا مرکل صدراعظم این کشور برعهده دارد ضمن انتقاد شدید از اسلام گفت: اسلام بخشی از آلمان نیست ولکر کاودر رئیس جناح محافظه‌کار در پارلمان گفت: اسلام بخشی از میراث و هویت ما در آلمان نیست و در نتیجه به المان تعلق ندارد ولی مسلمانان به آلمان تعلق دارند، زیرا شهروندانی هستند که از حقوق کامل برخوردارند.

این بدان معناست که وفاداری باید به وطن باشد نه به دین یا مذهب. در آلمان حدود 4 میلیون مسلمان زندگی می‌کنند که تقریباً نیمی از آنان تابعیت آلمانی دارند. جامعه ترک های آلمان بزرگترین جمعیت مسلمان است. حضور آنان به پیمانهای تاریخی سیاسی آلمان و ترکیه باز می‌گردد.. رئیس پیشین شورای مسلمانان آلمان ندیم الیاس از این که آلمان همواره می‌کوشد مسلمانان را در این کشور کم اهمیت جلوه دهد گلایه مند است. شمار مساجد در آلمان حدود 2350 مسجد است که 2180 مسجد آن امام ثابت دارند. در بلژیک دنیس دوکیرم عضو پارلمان این گشور می‌گوید: کشورش به یکی از مراکز مهم برای صادرات رزمنده به سوریه تبدیل شده است که اینان در صورت بازگشت خطر بزرگی برای کشور هستند. مرکز بررسیهای افراط گرایی در لندن فاش ساخت که شهروندان جهادی کشور اروپایی برای جنگ به سوریه رفته‌اند این مایه نگرانی سرویسهای امنیتی این کشورهاست.

همگرایی مهاجران

اروپا پیوسته درگیر گفتگوهای همگرایی مهاجران عرب و مسلمان بوده است. و در عین حال اسلام هراسی نیز با همین مسئله پیوند دارد. ارتباط با مسلمانان و توانایی آنان برای همگرایی در آلمان یک نمونه از این گفتگوهاست. پس از انتشار کتاب”اروپا خود را نابود می‌کند” نوشته”تیلوزاراتسین” عضو پیشین شورای اداری بانک مرکزی آلمان، که نشانه دیدگاه منفی در این زمینه بود، بسیاری خواستار جلوگیری از مهاجرت بیشتراعراب و ترکها به آلمان شدند. این ترس و هراس از مسلمانان بی شک بر زندگی روزمره آنان اثر منفی می‌گذارد و مثلاً می‌تواند مانع از اشتغال آنان گردد.

چه بسا منشأ این گرایشها نیز رفتار سلفیهای جهدی در اروپا باشد. در اینجا بیشتر سرزنش متوجه اروپاییها نیست، بله شیوخ و روحانیون سلفی مورد اتهام هستند که فتواها و نظریات افراطی آنان چنین وحشتی را به وجود می‌آورد. برخی جماعتهای تندرو مانند ملی گروش ترکیه، اخوان المسلمین و حزب التحریر در نظر هستند. تیلرسون بیشتر به سرزنش شیوخ سلفی می‌پردازد که با وجود استفاده از آزادی و دموکراسی در اروپا شهروندان آن راتکفیر می‌کنند و خواستار کشتن آنان هستند. نمونه دیگر ابوقتاده است که سالها دستگاه قضایی انگلستان را به خود مشغول داشته است و حاضر نیست که به اردن تبعید شود و اقامت در بلاد کفر انگستان را ترجیح می‌دهد و به عدالت دستگاه قضایی آن بیش از دستگاه قضایی کشورهای عرب و مسلمان اعتماد دارد. پژوهشگر آلمان”ادواشتاینبرگ”بنا به نقل دویچه وله می‌گوید: در آلمان مشکل ما این است که بسیار بر روی دین متمرکز می‌شویم و از جنبه های فرهنگی و اجتماعی غفلت می‌ورزیم. ما با اسلام مشکلی نداریم بلکه مشکل ما اجتماعی است و دینی نیست و مطرح ساختن آن به این صورت خطرناک است زیرا این دیگر انگاری بر روابط ما با مسلمانان تأثیر منفی می‌گذارد.

جهادی گری یک اندیشه از هم گسیخته

بررسی‌های گوناگون نشان می‌دهند که القاعده و جهاد تبدیل به یک اندیشه از هم گسیخته شده‌اند و نمی‌توان آن‌ها را در یک مجموعه گرد آورد و یا با یک طرح یک سویه با آن‌ها روبرو شدکه فقط جنبه‌های امنیتی یا منابع ملی را در نظر داشته باشد. ثابت شده است که افراد تندرو اغلب از کسانی هستند که نتوانسته‌اند به آموزش وکار دسترسی پیدا کنند و از نظر اجتماعی دچار ناکامی هستند. بیشتر آنان کسانی هستند که نتوانسته‌اند در جامعه جذب شوند و از انزوا و حاشیه‌ای بودن نجات پیدا کنند. به‌ویژه برخی معتاد به مواد مخدر یا امور ممنوعه هستند. با این همه جهادیها همانند راست افراطی می‌کوشند افراد مشهور را با خود همراه سازند. بیشتر آن‌ها با استفاده از یک شبکه کاریابی به ترکیه سفر می‌کنند تا از آنجا به سوریه بروند. همچنین از شبکه‌های اجتماعی و اینترنت استفاده می‌کنند و خط می‌گیرند. به این ترتیب، جهاد یک تمایل شخصی شده است که هرکس می‌تواند بدون سازماندهی به آن بپردازد. القاعده این کار را به‌صورت هسته های فردی توصیه می‌کند و کارشناسان تروریسم آن را” گرگ تنها” می‌نامند که خطری نهفته برای آینده اروپاست.

آینده جهادگرایی در اروپا

در طول پنجاه سال گذشته  اروپا از یک سو با زشت نمایی وسیاه نمایی جهاد و مقاومت به عنوان یکی از سوژه های اسلام هراسی در تبلیغات خود بر اصل جهاد در اسلام و آموزه مقاومت بر ضد ظلم و تجاوزگر تاخته است واز سوی دیگر همواره از تروریستهای به ظاهر اسلامی وعناصر جهادی تندرو حمایت کرده وحتی به آنها در خاک خود پناه داده است.نمونه های گوناگونی را از این دست می توانیم برشماریم:

1-وهابیت سعودی

جنبش تروریستی و افراط گرا و جهادی  نمای” وهابیت” از آغاز تاسیس خود(در قرن هجدهم مورد حمایت غرب بوده و همچنان نیز هست.نمونه اینکه بهترین و بزرگترین وزیباترین و ثروتمند ترین مساجد در غرب به وهابیت تعلق دارد و منابع ومشاوران برای مراکز اسلام شناسی غربی همه از وهابیت تامین می شوند.

در حوادث اخیر نیز نیروهای رزمنده داعش تا حدود زیادی از غرب تامین می شود و سران القاعده همگی مدتهای طولانی در دامان غرب پرورش یافته اند وهسته ادعایی جهادی در حادثه یازده سپتامبر نیز از غرب تامین شد.

هم اکنون نیز اعضای داعش با آزادی تمام در غرب به فعالیت مشغولند و حتی تظاهرات می کنند و پرچم خود را آزادانه هر جا بخواهند نصب می کنند.

2-جنبش اخوان مصری

این جنبش از آغاز تاسیس خود روابط ویژه ای باغرب داشته و ارتباط آن با انگلستان و نیز با آمریکا از طریق رهبران ساکن در غرب یا تحصیل کرده در غرب چیز پوشیده ای نیست.

3-حزب التحریر

حزب التحریر حزبی اسلامگرا و تأسیس شده در سال ۱۹۵۳ در بیت‌المقدس توسط روحانی فلسطینی تقی‌الدین النبهانی است. این سازمان خود را در پی خلافت می‌داند و دموکراسی را فریب می‌خواند.این حزب ادعا می‌کند برای بازگشت زندگی اسلامی در سرزمین‌های اسلامی از طریق تأسیس دوباره «خلافت» تلاش می‌کند.

برخی کشورها این سازمان را تروریستی دانسته و در برخی کشورها فعالیت آن به دلیل اتهام دست داشتن در خشونت ممنوع است.  حزب فعالیتش را در بیش از پنجاه کشور گسترش داده‌است و گفته می‌شود که بیش از یک میلیون عضو دارد. حزب علاوه بر کشورهای اسلامی و عربی، در اکثر کشورهای اروپایی و آمریکایی نیز فعال است. هدف کلی این حزب وحدت امت اسلامی و ایجاد خلافت اسلامی در جهان است.

تحولات

آن چه که در سالهای اخیر تازگی دارد  و تحول مهمی محسوب می شود. آموزش و تجهیز این به اصطلاح جهاد گرایان و در واقع تروریستهای به ظاهر مسلمان و اعزام آنان به کشورهای اسلامی برای کشتار مردم مسلمان است که به ظاهر در راستای اعتقاد سلفیها مبنی بر لزوم جنگیدن با دشمن قریب(مقصود مسلمانان است) انجام می گیرد ولی در واقع ،کارگردان و بهره برداری کننده آن ، غرب است.در واقع، غرب خواهان نابودی تروریسم نیست بلکه می خواهد آن را مهار کند و در راستای اهداف خود به کارگیرد.

سناریوها

با توجه به گذشته وبا در نظر گرفتن اهداف ومنافع ترسیم شده از سوی غرب ، چند سناریومحتمل است:

1-تشدید حمایت غرب از تروریستها ی جهادی به منظور اعزام آنان به کشورهای اسلامی برای کشتار و خرابکاری

2-محدود ساختن نسبی تروریستها به منظور تبرئه خود

3-ممنوعیت رسمی فعالیت تروریستها واجازه پشت پرده به فعالیت آنان

4-ربط دادن مساله جهادگرایان به مساله مهاجران برای فشار بیشتر بر آنها

5-بهره برداری از مساله جهادگرایان و خطر آنها به عنوان خوراک تبلیغاتی در اسلام هراسی ونفرت پراکنی بر ضد مسلمانان.

 منابع:

وبگاه اخبار هولندا

وبگاه پیو

پایگاه خبری تحلیلی صراط

خبرگزاری ایرنا

خبرگزاری تابناک

 «التحریرالاسلامی». دانشنامه بزرگ اسلامی. بازبینی‌شده در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۴.

* Steven Erlanger and Katrin Bennhold, “‘Dangerous Moment’ for Europe, as Fear and Resentment Grow,” The New York Times, January 7, 2015; URL: http://www.nytimes.com/2015/01/08/world/europe/paris-attack-reflects-a-dangerous-moment-for-europe.html.

* Kevin Rawlinson and Kashmira Gander, “Half of Britain’s Mosques Have Been Attacked since 9/11,” The Independent, accessed August 10, 2013; URL: http://www.independent.co.uk/news/uk/crime/half-of-britains-mosques-have-been-attacked-since-911-8679304.html; and Cynthia Kroet, “Violence against Refugees Rising in Germany: Minister,” Politico.eu, May 30, 2016; URL: http://www.politico.eu/article/violence-against-refugees-rising-in-germany-minister-thomas-de-maiziere/.

* “Extreme Right and Left-Wing Groups Clash in Several European Cities,” The Irish Times, May 2, 1998; URL: http://www.irishtimes.com/news/extreme-right-and-left-wing-groups-clash-in-several-european-cities-1.148086; Peter Yeung, “400 Arrested as Left and Right-Wing Protesters Clash in Germany,” The Independent, April 30, 2016; URL: http://www.independent.co.uk/news/world/europe/alternative-fur-deutschland-conference-protesters-germany-arrested-a7007971.html; and Elisabeth Braw, “As Germany’s Far Right Rises, so Does Its Radical Left,” Christian Science Monitor, May 19, 2016; URL: http://www.csmonitor.com/World/Europe/2016/0519/As-Germany-s-far-right-rises-so-does-its-radical-left.

*Jacob Aasland Ravndal, “Right-Wing Terrorism and Violence in Western Europe: Introducing the RTV Dataset,” Perspectives on Terrorism 10, no. 3 (June 14, 2016); URL: http://www.terrorismanalysts.com/pt/index.php/pot/article/view/508.

[78] *The director of the main German domestic security service, the Verfassungsschutz, recently said there are indications of far-right terrorist cells forming in Germany; see James Rothwell, “German Far-Right Extremists Teaming up with Gangs in America and Europe to Plan Attacks, Intelligence Chief Warns,” The Telegraph, 14:51, sec. 2016; URL: http://www.telegraph.co.uk/news/2016/11/16/german-far-right-extremists-teaming-up-with-gangs-in-america-and/.

[79] *David Rapoport, “The Four Waves of Modern Terrorism,” in: Audrey Kurth Cronin and James M. Ludes (Eds.) Attacking Terrorism: Elements of a Grand Strategy, (Washington, D.C.: Georgetown University Press, 2004), pp. 46–73.

*Audrey Cronin, How Terrorism Ends: Understanding the Decline and Demise of Terrorist Organizations (Princeton, NJ: Princeton University Press, 2009); Bryan Price, “Targeting Top Terrorists: How Leadership Decapitation Contributes to Counterterrorism,” International Security 4, no. 36 (2012): 9–46, p. 36.

*Charles Tilly, From Mobilization to Revolution (Reading, MA: Addison-Wesley, 1978).

* Fareed Zakaria, “Al Qaeda Is over,” CNN.com, May 2, 2011; URL: http://globalpublicsquare.blogs.cnn.com/2011/05/02/al-qaeda-is-dead/ ; Susanne Koelbl and Bernhard Zand, “Outdated Ideologies: Does Bin Laden’s Death Mark the End of Jihadism?,” Spiegel Online, May 7, 2011; URL: http://www.spiegel.de/international/world/outdated-ideologies-does-bin-laden-s-death-mark-the-end-of-jihadism-a-761177.html; “The End of an Era,” The Economist, June 15, 2011; URL: http://www.economist.com/blogs/baobab/2011/06/jihad; and Greg Miller, “Al-Qaeda Could Collapse, U.S. Officials Say,” Washington Post, July 26, 2011; URL: https://www.washingtonpost.com/world/national-security/al-qaeda-could-collapse-us-officials-say/2011/07/21/gIQAFu2pbI_story.html.

*Thomas Hegghammer, “The Future of Anti-Western Jihadism” (Prepared testimony before the [US Congress] House Foreign Affairs Committee, July 18, 2013); URL: http://docs.house.gov/meetings/FA/FA18/20130718/101155/HHRG-113-FA18-Wstate-HegghammerT-20130718.pdf.

واژگان کلیدی: سلفیه جهادی ,اروپا , نقش, اسلام هراسی

The post سلفیه جهادی در اروپا و نقش آن در اسلام هراسی appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
http://peace-ipsc.org/fa/%d8%b3%d9%84%d9%81%db%8c%d9%87-%d8%ac%d9%87%d8%a7%d8%af%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%b1%d9%88%d9%be%d8%a7-%d9%88-%d9%86%d9%82%d8%b4-%d8%a2%d9%86-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%d9%87/feed/ 0 10922
حکمروایی ژئوپلیتیک محیط زیستی http://peace-ipsc.org/fa/%d8%ad%da%a9%d9%85%d8%b1%d9%88%d8%a7%db%8c%db%8c-%da%98%d8%a6%d9%88%d9%be%d9%84%db%8c%d8%aa%db%8c%da%a9-%d9%85%d8%ad%db%8c%d8%b7-%d8%b2%db%8c%d8%b3%d8%aa%db%8c/ http://peace-ipsc.org/fa/%d8%ad%da%a9%d9%85%d8%b1%d9%88%d8%a7%db%8c%db%8c-%da%98%d8%a6%d9%88%d9%be%d9%84%db%8c%d8%aa%db%8c%da%a9-%d9%85%d8%ad%db%8c%d8%b7-%d8%b2%db%8c%d8%b3%d8%aa%db%8c/#respond Sat, 15 Sep 2018 00:35:27 +0000 http://peace-ipsc.org/fa/?p=10895 مریم وریج کاظمی
پژوهشگر مسائل زیستی
مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC
بشر از سرآغاز تاریخ حیاتش بر زمین همواره تحت تأثیر نیروی نظام طبیعت (دیواره نگهبان) در وضعیت تهدید یا امنیت قرار داشته است. نیروی طبیعت که ...

The post حکمروایی ژئوپلیتیک محیط زیستی appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
مریم وریج کاظمی

پژوهشگر مسائل زیستی

مرکز بین المللی مطالعات صلح IPSC

بشر از سرآغاز تاریخ حیاتش بر زمین همواره تحت تأثیر نیروی نظام طبیعت (دیواره نگهبان) در وضعیت تهدید یا امنیت قرار داشته است. نیروی طبیعت که جزو جدای ناپذیر زندگی بشر محسوب می‌شود از چنان ظرفیتی برخوردار است که توانسته تأثیرات مثبت و منفی بسیاری بر زندگی زمینیان بر جای گذارد. نیروی طبیعت از نسلی به نسل دیگر؛ امنیت و رفاه را نظیر شکل‌گیری ادیان و مذاهب اسرارآمیز، کشفیات و اختراعات، ابداعات هنری و فرهنگی، پیدایش ادبیات و فن‌آوری‌های متنوع و یا تهدید و چالش نظیر بروز جنگ بین ملل و تجاوز به حریم یکدیگر و در نهایت نابودی جزئی یا کلی نظام طبیعت که سرچشمه آن در طمع، خودمحوری و در نهایت اشتهای سیری‌ناپذیر انسان به داشته‌های مادی خلاصه می‌شود، را برای بشر به ارمغان آورده است.

بی‌شک نظام طبیعت در طول ادوار مختلف تاریخی از دیدگاه ساکنین قدیمی زمین به‌عنوان دیواره نگهبان به جهت حفظ و راهنمایی نیروی عقل و اندیشه برای بهبود زیست در زمین و سازمان‌دهی ابعاد حیاتی بشر تلقی شده و ازاین‌رو پرستش طبیعت و محافظت از آن در جهت رسیدن و درآمیختن با نیروهای برتر فرازمانی و مکانی؛ مورد تأکید قرار داشته است. اما شوربختانه در طی سالیان اخیر ظرفیت و توان نظام طبیعت در سیطره جمعیت روزافزون مصرف‌گرا و همچنین اصلاح نشدن الگوهای تولید و مصرف رو به کاهش می‌رود و تهی سازی، دست‌اندازی و یا دست‌کاری بر نظام طبیعت؛ ناهنجارها و بی‌نظمی‌های را بر کیفیت زندگی زمینیان برجا گذاشته که به‌مرورزمان نابودی را برای نوع بشر به همراه خواهد داشت.رفتار بشر با نظام طبیعت با شروع انقلاب صنعتی و مهم‌ترین دست آورد آن یعنی جهانی‌سازی و یکسان‌سازی جوامع انسانی؛ جنبه تهاجمی پیدا کرده و عدم رعایت قواعد بازی در مقابل نیروی طبیعت؛ غیرقابل‌جبران‌ترینتخریب‌ها را به محیط پیرامونی‌اش وارد ساخته است. با رشد جمعیت و پیشرفت در علوم و تکنولوژیکی، بهره‌برداری از منابع طبیعی رو به افزایش می‌رود و زیست انسان در پهنه گیتی با ناملایماتی روبه‌رومی‌شود. زمین و دارایی‌هایش در راستای تأمین خواست‌های بی‌انتهای بشر دستخوش تغییراتی می‌شود که اثرات ناگوار آن بر زیست‌کره روند فزونی خواهد گرفت.

پیشینیان ما در طی قرون گذشته توانستند در یک مدار منسجم با طبیعت که آن را زنده می‌پنداشتند؛ همگام باشند و طمع خود را مراقبت کنند و در برابر آن نیروی شگرف؛ فروتنی و تواضع داشته باشند و جهت رهایی از مشکلات با تنظیم خواسته‌های خود با داشته‌های طبیعت توانستند بر آن‌ها حاکم باشند و مشکلات خود را مرتفع نمایند. آن‌ها معتقد بودند که طبیعت موقعیت منحصربه‌فرد در اختیار بشر قرار داده تا سرچشمه تحرک و پویایی بشر و منشأ تحولات اساسی حتی برای خود طبیعت به وجود آورد.

 اگر بین انسان و طبیعت و اشکال دیگر حیات وحدتی وجود نداشته باشد ناچار رقابت بین آن‌ها شکل می‌گیرد تا قلمروها مشخص شود و آنکه که شکست نهایی را تجربه خواهد کرد انسان است. زیرا انسان خود جزو کوچکی از این اجزا کلی ایست و توان مقاومت و ستیز در مقابل این نیروی عظیم را نخواهد داشت.اگرچه در حال حاضر پهنه گیتی به شکل یک دهکده کوچک درآمده و ساکنین این دهکده به‌منظور دستیابی به اهداف خود درزمینهٔ اجتماعی و اقتصادی و گام برداشتن در مسیر دموکراسی موردنظر همگان؛ در پی هماهنگی جهانی برای قوانین ازهم‌گسیختهبه‌منظور تعادل بین خود و نظام طبیعت هستند اما به طور غیرقابل‌تصوری ثروت نظام طبیعت را در جهت فعالیت‌های انسانی بی‌ثمر به هدر می‌دهند؛ ازاین‌روشدت و مدت درگیریو تهدیدات بین انسان و طبیعت از هر نوعی که باشند؛ بیشتر می‌شود.

امروزه نظم جهانی به آمیزه‌ای از خشم و ناسپاسی به‌نظام طبیعت تعبیر می‌شود، خشمی که آمیخته با جنگ و مصرف بیش‌ازحد است. جمعیت مصرف‌کننده که بدون هیچ الگوی استانداردی منابع غیر تجدیدشونده را تار مار کرده و با اشغال و تجاوز، جنگ، درگیری و بروز بحران در سرزمین‌های غنی از منابع طبیعی؛ خواهان تسلط بی‌حدوحصر و استفاده از آن هستند.در حال حاضر استفاده از فن‌آوری‌ها که به طور مشخص از پتانسیل‌های منابع طبیعی در آن استفاده می‌شودچالش‌های اساسی در مقابل شکل‌گیری یک ساختار منسجم عادلانه جهانی با تأکید بر جنبه‌های مهم بومی و ملی ملت‌هابه وجودمی‌آورد و بسترهای لازم را برای برهم زدن نظم جهانی شکل می‌دهد. وحدت و همدلی بین انسان و نظام طبیعت زیربنای شکل‌گیری نظم جهانی است و تأکید اساسی بر الگو گیری از نظام طبیعت بر شئون زندگی؛ انسان را به نگاه دوباره به زمین و سایر مخلوقات ارجاع می‌دهد تا نقش‌آفرینی در کلیه ابعاد سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی را از آن الگوبرداری نماید.بی‌شکفعالیت‌های مخرب انسانی؛ ناامنی برای سیستم ایمنی زمین به همراه خواهد داشت. چنین وضعیت امنیتی می‌تواندبی‌ثباتی را برای کانون‌های سیاسی به وجود آورد. بزرگ‌ترین خطر می‌تواند هم یک تهدید حمله اتمی و یا تحولات سیاسی؛ اجتماعی و اقتصادی که دربرگیرنده خشونت‌های فراملی و تروریزم باشد. تمام لشکرکشی‌های نظامی و یا مذهبی – اجتماعی در اعصار گوناگون تاریخی حول محور فعالیت‌های اقتصادی و سودجوی های انحصاری برای منابع طبیعی و کسب علم و دانش برای استفاده بهینه از سیستم نظام طبیعت بوده تا آن را تحت سیطره خود درآورند.

زمین با تمام اشکال حیاتش همواره در حال تغییر بوده و در طی هر دورانی یک گونه خاص توانست تسلط کامل بر زمین داشته باشد و پس از مدتی جای خود را به گونه‌های دیگر از جانداران دهد. هم‌اینک بشر توانمندترین گونه برای جامه عمل پوشاندن به بیداری زمین است تا وضعیت فرسایشی خود را بهبود بخشد. با توجه به گستردگی دامنه اثرات نامطلوب زیست بشر نگرانی‌های امنیتی و پیامدهای شوم ناشی از آن، از بین رفتن جوامع بشری غیرقابل‌اجتناب خواهد بود. بی شک فرسایش نظام طبیعت در سطح فضاهای جغرافیایی بسترساز شکل‌گیری یک الگوی متفاوت از الگوی کنونی زمین است.

از عصر انقلاب صنعتی تاکنون انسان توانسته اعمال نفوذ قابل توجهی بر نظام طبیعت داشته باشد؛ خطر جبران ناپذیری که ناشی از سوء مدیریت در بخشهای صنعتی بوده و باعث تغییرات در نظام طبیعت شد و چنین سیستمی باعث به وجود آمدن تغییرات در سبک زندگی مردم و روی آوردن آن‌ها به فضاهای بکر جغرافیایی در اعماق مناطق جغرافیای خاص نظیر دریاها و اقیانوس‌ها و حتی کرات آسمانی شده است. نگاه تک بعدی به‌نظام طبیعت که صرفاً تکمیل کننده نیاز مادیست در این راستا قابل تأمل است.

آشکار است که نظام طبیعت توانست نقش آفرین در برتری همگرایی و کاهش شکاف بین آحاد مردم باشد و ساختار قدرتی بسازد که در مقاطع مختلف تاریخی یکه تاز قوانین دینی و مدنی جهانیان باشند. نظام طبیعت یک خط امن برای جداسازی ماهیت و محتوای عقیدتی- هویتی و ایدئولوژیک بشر ترسیم کرده تا از احتمال تشدید و گسترش کشمکش‌ها و خشونت بین گروههای مختلف انسانی از قومیتها و نژادهای گوناگون با هر درک و منطقی از محیط پیرامونی‌شان جلوگیری نمایند. نظام طبیعت در اعصار گذشته با در هم آمیختن اشتراکات بشری و وابستگی انسان به خاک و آب با در نظر گرفتن منافع و وابستگی‌های خود، توانست بشر را تابع قواعد موردنظر خود در برهه‌های خاص از زمان کند.

بشریت برای سودجویی‌های کوتاه مدت و سوداهای مالی و اقتصادی کمپانی‌های صنعتی – تجاری فراملیتی هدف و برنامه ریزی می‌شوند؛ اما هدفهای موردنظربهره‌برداری به صورت نظام یافته برآورده نشده و نگرانی‌های همچنان به وجودمی‌آید. پس سعی نظام مصرف‌گرایی انسانی بهره‌برداری از منابع طبیعی را به واقعیتی انکارناپذیر تبدیل می‌کند که تنها با استفاده و بهره‌برداری از آن؛ دگرگونی‌های آگاهانه در ساختار اجتماعی یا بخش‌های از آن و نیز دگرگونی در سطح ایدئولوژیک به وجودمی‌آید. چنین بهره‌برداری بی رویه نظامهای ارزشی بشر را با شکست مواجه خواهد کرد و ضریب اطمینان از تکنولوژی و دست آوردهای علمی بشر را با کاستی‌هایروبه‌رومی‌کند و چنین بحرانی می‌تواند زیانهای و ویرانی‌های جبران ناپذیر به وجود آورد.

واژگان کلیدی: حکمروایی ژئوپلیتیک, محیط زیستی

The post حکمروایی ژئوپلیتیک محیط زیستی appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
http://peace-ipsc.org/fa/%d8%ad%da%a9%d9%85%d8%b1%d9%88%d8%a7%db%8c%db%8c-%da%98%d8%a6%d9%88%d9%be%d9%84%db%8c%d8%aa%db%8c%da%a9-%d9%85%d8%ad%db%8c%d8%b7-%d8%b2%db%8c%d8%b3%d8%aa%db%8c/feed/ 0 10895
چشم انداز روابط اقتصادی ایران و ترکیه http://peace-ipsc.org/fa/%da%86%d8%b4%d9%85-%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b2-%d8%b1%d9%88%d8%a7%d8%a8%d8%b7-%d8%a7%d9%82%d8%aa%d8%b5%d8%a7%d8%af%db%8c-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d8%aa%d8%b1%da%a9%db%8c%d9%87/ http://peace-ipsc.org/fa/%da%86%d8%b4%d9%85-%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b2-%d8%b1%d9%88%d8%a7%d8%a8%d8%b7-%d8%a7%d9%82%d8%aa%d8%b5%d8%a7%d8%af%db%8c-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d8%aa%d8%b1%da%a9%db%8c%d9%87/#respond Sat, 15 Sep 2018 00:11:13 +0000 http://peace-ipsc.org/fa/?p=10917 دکتررضاصولت
کارشناس ارشد مسائل ترکیه
مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC
 
افزایش روابط اقتصادی و حجم تجاری و بازرگانی
در پی سفر سال گذشته میلادی رئیس‌جمهور ترکیه رجب طیب اردوغان که به همراه همه اعضای کابینه ...

The post چشم انداز روابط اقتصادی ایران و ترکیه appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
دکتررضاصولت

کارشناس ارشد مسائل ترکیه

مرکز بین المللی مطالعات صلح IPSC

 

افزایش روابط اقتصادی و حجم تجاری و بازرگانی

در پی سفر سال گذشته میلادی رئیس‌جمهور ترکیه رجب طیب اردوغان که به همراه همه اعضای کابینه خود و فرماندهان نظامی به تهران داشت وی اعلام کرد که سطح روابط تجاری، بازرگانی و اقتصادی دو کشور باید از 11 میلیارد دلار کنونی به سی میلیارد در سال برسد. به نظر نگارنده از جمله نکاتی که باید موردتوجه قرار گیرد نه صرف افزایش حجم مبادلات دو کشور بلکه ضرورت و کیفیت در این رابطه است، مسیر روابط باید همسو با احتیاجات داخلی و با دید استراتژیک و آینده نگرانه صورت گیرد. با توجه به پتانسیل موجود تجاری و بزرگی اقتصاد دو کشور و اینکه قبلاً بیشتر سفرها و مذاکرات روسای ایران و ترکیه قبل از سپتامبر سال گذشته دستور کار اقتصادی داشته است فقدان طرح‌های مشترک دوجانبه بین تهران و آنکارا بیشترین ضربه را به روابط اقتصادی دو کشور زده است،

چشم اندازهای اقتصادی روابط

معتقد هستم نبود طرح‌ها، ترانزیت و حمل‌ونقل چندجانبه بین‌المللی، پروژه‌های مشترک و…عدم پیگیری طرح‌هایی مانند جاده ابریشم بیش از آنکه نتیجه تضاد منافع ملی دو کشور باشد در نتیجه محاسبات اشتباه استراتژیک آنکارا-تهران بوده است. گمرگ های شبانه روزی بیشتر در مرز ترکیه به ایران و همچنین در مرز ایران به قفقاز جنوبی از طریق جمهوری آذربایجان، خطوط آهن، مناطق آزاد مشترک بین ایرانترکیه در شمال غرب ایران و در منتهی الیه رود ارس که دو کشور را با همکاری همدیگر مستقیم وارد بازارهای قفقاز جنوبی و آسیای مرکز از طریق کشورهای حاشیه رود ارس می‌کند مثلاً ایجاد بیمارستان‌هایی که دارای هتل هم هستند از طریق دانشگاه‌های علوم پزشکی آنکارا از سرمایه‌گذاری‌های موردعلاقه ترکیه در مرز بین ایران و آذربایجان در گمرک بیله سوار است تا بیماران جمهوری آذربایجان را از طریق بیمارستانهای ترکیه‌ای در ایران درمان نمایند، یا نمایشگاهها و بازارچه‌های محصولات دامی و کشاورزی و صنایع تبدیلی مرتبط با آن‌ها در درون منطقه آزاد تجاری و صنعتی مشترک دو کشور به‌عنوان یک حلقه مفقوده قلمداد می‌شود، از طرفی ترکیه قصد دارد روی صنعت پنبه و کشت استانداردان برای کیفیت بازارهای جهانی، امور زیربنایی و صنایع سرمایه‌گذاری کند، و به خاطر همین بارها مقامات دو کشور طرح منطقه آزاد سه جانبه ایران، ترکیه و جمهوری آذربایجان را مطرح و در دستور مذاکرات خود قرار داده‌اند، موضوع اساسی از نظر نویسنده این است که تاریخ در روابط دو کشود نشان داده است که تجار ایرانی نگاه کوتاه مدت و تجار ترک نگاه بلند مدت داشته است, یکی از اقدامات مهم اقتصادی دولت ایران ایجاد دفاتر فروش محصولات پتروشیمی در ترکیه است ولی موضوع اصلی این هست که این دفاتر بیشتر در استانبول متمرکز هستند وایران باید تدابیری اتخاذ کند که این دفاتر در شهرهای مهم و نزدیک به مرزهای اروپایی و بنادر ترکیه نیز ایجاد شود. نفت و گاز نیز از مهمترین صادرات ایران به ترکیه است، البته در میان کشورهایی که ترکیه گاز طبیعی مورد نیاز خود را از آن‌ها تأمین می‌کند، ایران گران‌ترین گاز را به او می‌فروشد، آنکارا همیشه خواهان تخفیف از سوی ایران بوده است به خاطر اینکه برخلاف قیمت نفت که بر اساس معیارها و عوامل مختلف تعیین می‌شود، تعیین قیمت گاز طبق خواست و نیت صادر کننده مشخص می‌شود و تابع قوانین رسمی و عرفی دیگری نیست البته این مسئله براساس قرارداد گازی بیست و پنج ساله 1966 ایران -ترکیه پیش بینی شده است، بنابراین ترکیه قصد دارد به خاطر ژئوپلیتیک خود از طریق بنادر خود صرفاً احداث روی کریدورهای انرژی نفت و گاز متمرکز نشود و با متنوع ساختنان روز قیمت گازی که از ایران می‌خرد و انتقالان به اروپا سود انتقال، دریافت کند یعنی خود نیز بعنوان فروشنده عمل نماید، پس با تکمیل و متنوع شدن کریدورها هرچقدر میزان گاز ایران به ترکیه افزایش یابد سود بیشتری نیز نصیب ایران می‌گردد، ترکیه اخیراً اطاق های تجاری، صنعتی و کشاورزی زیادی جهت برآورد روابط تجاری و بازرگانی با ایران در استان ایرزروم ایجاد کرده است. و تجار زیادی از ایران نیز انجا مشغول هستند، مسئله مهمتر این است که توریسم زیادی از ایران به ترکیه می‌روند و منابع ارزی زیادی نیز از کشور خارج می‌شود، و مقامات ایرانی باید با یک منطق محاسباتی در پی جذب توریسم از کشور ترکیه نیز باشند، مخصوصاً اینکه اردوغان بارها اعلام کرده است که باید روشهایی اتخاذ شود که روابط اقتصادی دو کشور برپایه پول ملی دو کشور باشد.

از طرفی با بالارفتن تنش در روابط ترکیه و امریکا نرخ برابری دلار در برابر لیره ترکیه در چند روز گذشته به بالاترین حد خود در تاریخ این کشور رسید و رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه از مردم این کشور خواست برای تقویت پول ملی، جواهر الات و ارزهای خارجی خود را به لیره تبدیل کنند، بنابراین در پی تنش اخیر واشنگتن و آنکارا نگران هستند که اردوغان حالت فوق العاده اقتصادی اعلام کند.

از سوی دیگر به دنبال تشکیل شورای همکاری استراتژیک در روابط دو کشور در سال ۲۰۱۳ ، اخیرا مرکز تجارت جهانی ترکیه از سوی وزیر اقتصاد ترکیه در تهران به منظور تحقق برنامه های تامین کالاهای ضروری ،تجارت ،صنایع و امور زیربنایی گشایش یافت،وزیر اقتصاد ترکیه در این خصوص گفت 120 کالای جدید در لیست تجارت ترجیحی اضافه شده است و دیگر دو کشور دنبال این نیستند روابط اقتصادی شان فقط به واردات محدود باشد، اساسا نگارنده معتقد است بزرگترین فقدان در روابط ترکیه و ایران نبود پروژه های مشترک بین دو کشور است.

واژگان کلیدی: افزایش، روابط ، اقتصادی حجم تجاری و بازرگانی

The post چشم انداز روابط اقتصادی ایران و ترکیه appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
http://peace-ipsc.org/fa/%da%86%d8%b4%d9%85-%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b2-%d8%b1%d9%88%d8%a7%d8%a8%d8%b7-%d8%a7%d9%82%d8%aa%d8%b5%d8%a7%d8%af%db%8c-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d8%aa%d8%b1%da%a9%db%8c%d9%87/feed/ 0 10917
موافقان و مخالفان حشد الشعبی در عراق و آینده آن –بخش دوم http://peace-ipsc.org/fa/%d9%85%d9%88%d8%a7%d9%81%d9%82%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d9%85%d8%ae%d8%a7%d9%84%d9%81%d8%a7%d9%86-%d8%ad%d8%b4%d8%af-%d8%a7%d9%84%d8%b4%d8%b9%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%b9%d8%b1%d8%a7%d9%82-%d9%88-3/ http://peace-ipsc.org/fa/%d9%85%d9%88%d8%a7%d9%81%d9%82%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d9%85%d8%ae%d8%a7%d9%84%d9%81%d8%a7%d9%86-%d8%ad%d8%b4%d8%af-%d8%a7%d9%84%d8%b4%d8%b9%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%b9%d8%b1%d8%a7%d9%82-%d9%88-3/#respond Wed, 12 Sep 2018 12:13:38 +0000 http://peace-ipsc.org/fa/?p=10891 ژیلا احمدی
پژوهشگر مسائل بین الملل
مرکز بین المللی مطالعات صلح -IPSC

چشم انداز حشد الشعبی و عوامل موثر در آن
حشدالشعبی که پس از اشغال شهر موصل توسط گروه تروریستی داعش و پس از فتوای آیت الله ...

The post موافقان و مخالفان حشد الشعبی در عراق و آینده آن –بخش دوم appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
ژیلا احمدی

پژوهشگر مسائل بین الملل

مرکز بین المللی مطالعات صلح -IPSC

چشم انداز حشد الشعبی و عوامل موثر در آن

حشدالشعبی که پس از اشغال شهر موصل توسط گروه تروریستی داعش و پس از فتوای آیت الله سیستانی به صورت جدی درگیر فعالیت های نظامی علیه نیروهای داعش شدند، امروزه به عنوان بازیگری مهم در محیط امنیتی عراق به شمار می آیند با توجه به تعداد قابل شمار این نیروها و با توجه به ارتش نه چندان قوی دولت عراق، حشد الشعبی در ایجاد امنیت و مبارزه با گروه های افراطی – تروریستی توانسته گام های موثری بردارد. با توجه به اکثریت شیعه گروه حشد الشعبی و مخالفت کشورهای عرب سنی همسایه با این گروه و ارتباط آنان با گروه اهل سنت در داخل عراق همواره بیم آن می رود که به اختلافات میان اهل سنت و شیعه دامن زده شود و با توجه به دیرینه بودن این اختلافات در میان اقوام عراق، مسئله ای که در گذشته سنی ها را در پی پیوستن به القاعده تحریک و بعد از یک دهه و نیم، و با سیاست های پس از تهاجم ایالات متحده در عراق، این مسئله دوباره تکرار شد و موجب تحریک و پیوستن به گروه تروریستی داعش شد، چنانچه این تحریکات از سوی مخالفان گروه های حشدالشعبی ادامه پیدا کند می تواند مجددا شرایط را برای پیوستن این اقوام به گروه های تروریستی فراهم کند.

 امروزه برای به وجود آوردن یک عراق متحد بر پایه حقوق شهروندی و جلوگیری از اقدامات قومی و قبیله ای و ایجاد گروه های فراملی، ایجاد وحدت بر پایه حقوق شهروندی لازم است. در این راستا ارتش عراق با ادغام نیروهای حشدالشعبی و استفاده از پتانسیل موجود می تواند در جهت کم شدن اختلافات قومی و جدایی طلبی ها و ایجاد وحدت در عراق گامی موثر بردارد.

فرجام سخن

از دیدگاه برخی از مخالفان داخلی و خارجی فعالیت گروه های حشدالشعبی نه تنها امنیت عراق بلکه امنیت کشورهای همسایه را نیز در بلند مدت می تواند با چالش مواجه سازد. از نظر آنان فعالیت حشد الشعبی در ابتدا ثبات و وحدت عراق و در نهایت ثبات در منطقه را تضعیف خواهد کرد.  با وجود اینکه چندین نیرو در عراق از جمله حشدالشعبی به رهبری ایران وفادار هستند و از این طریق ایران شاید بتواند به منافع کوتاه مدت خود دست یابد، اما از طرف دیگر با توجه به فعالیت این گروه ها در شرایط ناآرام عراق می بایست شرایط از طرف ایران به خوبی سنجیده شود تا در بلند مدت به منافع ملی ایران آسیب نرسد. لذا ایران می بایست برای حفظ امنیت و یکپارچگی در منطقه پس از داعش و در راستای اهداف خود ابتدا از شکل گیری ارتش قوی و با ثبات در عراق حمایت کند. هنگامی که داعش در عراق شکست خورد، بهتر است ایران این حمایت را اکنون به طرف ارتش عراق تغییر دهد. از این رو پیشنهاد می شود ایران به تشویق نیروهای مختلف از جمله حشدالشعبی جهت عضویت در ارتش عراق بپردازد. در این راستا ایران می تواند با حفظ روابط خود با بغداد و حمایت از شبه نظامیان شرایط را برای تسهیل پیوستن این نیروها به ارتش یا نهادهای غیر نظامی فراهم آورد. همچنین در گامی فراتر ایران به طور دیپلماتیک می تواند با حمایت از رهبرانی که به دنبال وحدت عراق و جلوگیری از تجزیه عراق هستند بپردازد.

چنانچه نیروهای بسیج مردمی دچار افراط و تفریط شوند این امر می تواند عراق را به کشور سومالی دوم تبدیل کند. البته باید این نکته را در نظر گرفت که ادغام گروه های مسلح حشدالشعبی به نیروهای امنیتی عراق نیز آسان نیست و اختلال در روند ادغام نیز موجب ایجاد گروه های موازی با ارتش عراق می شود که به نوبه خود می تواند معضلی برای امنیت ملی باشد. با این حال، ادغام آنها بهتر از اجازه دادن به وضعیت موجود برای تبدیل شدن به قدرتی بزرگ است. دولت عراق باید این نکته را بداند که نیروهای آموزش دیده و مسلح حشدالشعبی نباید بیکار شوند، زیرا آنها می توانند به راحتی توسط گروه های افراطی و سازمان های تروریستی جذب و کشور عراق و منطقه را با چالشی جدید روبه رو خواهند ساخت.

منابع:

  • Ayman El-Dessouki)2017(.The internal and external roles of Iraqi popular mobilization forces, African Journal of Political Science and International Relations
  • Mustafa Gurbuz,(2017). The Popular Mobilization Forces and Iraq’s Next Elections, Arab Center Washington DC
  • Jonathan .Stevenson(2017)Shia militias in Iraq, Strategic Comments
  • Ranj Alaaldin,(2017).Containing Shiite Militias: The Battle for Stability in

Iraq, Brookings Institution

  • Hassan Abbas,(2017). The Myth and Reality of Iraq’s al-Hashd al-Shaabi (Popular Mobilization Forces): A Way Forward, Friedrich-Ebert-Stiftung (FES) Amman Office
  • Hassan Abbas,(2017). The Myth and Reality of Iraq’s al-Hashd al-Shaabi (Popular Mobilization Forces): A Way Forward, Friedrich-Ebert-Stiftung (FES) Amman Office
  • Bilgay Duman,(2016). Al-Hashd Al-Shaabi: The structure ‘which disturbs Iraq’s balance, Foreign policy analyses, ORSAM

واژگان کلیدی:موافقان، مخالفان، حشد الشعبی، عراق ، آینده

The post موافقان و مخالفان حشد الشعبی در عراق و آینده آن –بخش دوم appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
http://peace-ipsc.org/fa/%d9%85%d9%88%d8%a7%d9%81%d9%82%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d9%85%d8%ae%d8%a7%d9%84%d9%81%d8%a7%d9%86-%d8%ad%d8%b4%d8%af-%d8%a7%d9%84%d8%b4%d8%b9%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%b9%d8%b1%d8%a7%d9%82-%d9%88-3/feed/ 0 10891
بیوتروریسم؛ چالش­های جدیدِ فرا روی کشورها- بخش نخست http://peace-ipsc.org/fa/%d8%a8%db%8c%d9%88%d8%aa%d8%b1%d9%88%d8%b1%db%8c%d8%b3%d9%85%d8%9b-%da%86%d8%a7%d9%84%d8%b4%c2%ad%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%ac%d8%af%db%8c%d8%af%d9%90-%d9%81%d8%b1%d8%a7-%d8%b1%d9%88%db%8c-%da%a9%d8%b4/ http://peace-ipsc.org/fa/%d8%a8%db%8c%d9%88%d8%aa%d8%b1%d9%88%d8%b1%db%8c%d8%b3%d9%85%d8%9b-%da%86%d8%a7%d9%84%d8%b4%c2%ad%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%ac%d8%af%db%8c%d8%af%d9%90-%d9%81%d8%b1%d8%a7-%d8%b1%d9%88%db%8c-%da%a9%d8%b4/#respond Tue, 11 Sep 2018 12:14:29 +0000 http://peace-ipsc.org/fa/?p=10903 محمود باهوش فاردقی
مدرس دانشگاه
مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC
مقدمه
واژه ترور و تروریسم واژگان و اصطلاحاتِ سیاسی هستند که معانی آن عبارتند از حذف حریفِ سیاسی با هر شیوه­ی ممکن، البته برخی دیگر ترور را به ...

The post بیوتروریسم؛ چالش­های جدیدِ فرا روی کشورها- بخش نخست appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
محمود باهوش فاردقی

مدرس دانشگاه

مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC

مقدمه

واژه ترور و تروریسم واژگان و اصطلاحاتِ سیاسی هستند که معانی آن عبارتند از حذف حریفِ سیاسی با هر شیوه­ی ممکن، البته برخی دیگر ترور را به معنایی ترس زیاد و وحشت دانسته­اند و تروریست را کسی دانسته­اند که می­خواهد از طریقِ ارعاب، تهدید و ایجاد ترس و وحشت در مردم به اهداف خود برسد. این واژه، با امنیت زیستی در کشورها پیوندی ناگزیر دارد، چنان­که از سالِ 1980 تا سال 1990. م نزدیک به 6000 رویدادِ تروریستی در سرتاسرِ دنیا اتفاق افتاده است که درنتیجه­ی آن 4000 نفر کشته و بیش از 11000 نفر زخمی گردیده­اند. یک نوع از تروریسم، بیوتروریسم است که عبارتند از سوءاستفاده از میکروارگانیسم یا فراورده­های آن‌ها در جهت تولیدِ جنگ‌افزار می­باشد؛ بر این اساس، جنگ ِبیولوژیک عبارت است از استفاده از عواملِ بیولوژیک اعم از باکتری‌ها، ویروس‌ها، گیاهان، حیوانات و فراورده‌های آن‌ها به‌منظورِ اهداف خصمانه و اغلب کشورهای پیشرفته و در رأس آن‌ها آمریکا، انگلستان، فرانسه، روسیه و… انواع سلاح‌های بیولوژیک را تولید و بعضاً مورداستفاده نیز قرار داده­اند.

سال­های مدیدی است که آمریکا، رژیم صهیونیستی و متحدانِ اروپایی‌شان در مسائلِ مختلفِ کشورها دخالت کرده‌اند؛ از جمله­ی آن‌که در جمهوری اسلامی ایران در قالب مواردی همچون کودتای 28 مرداد و دخالتِ مستقیمِ آمریکا در جنگِ تحمیلی و به‌کارگیری نیروهای تروریستی برای ترور فیزیکی شخصیت‌های برجسته‌ی کشور گرفته تا ایجاد اختلافاتِ قومی و مذهبی و موارد بسیاری این چنین می­توان مشاهد نمود، البته این را به گونه­ی واضح می­توان ادراک نمود که کشورهای  مداخله‌جوی منطقه­ای و یا فرا منطقه­ای همچون آمریکا برای تامین منافع خود از ابزارهای متعددی بهره گرفته و می­گیرند که این ابزارها از اهرام­های حقوق بشر گرفته تا مداخلات نظامی و حذف فیزیکی را شامل می­شود، هرچند این موارد، بسته به نوع و بستر کشورها و مقتضیات زمان متفاوت بوده و هست.

   چنان­که  این امر در افغانستان و عراق با ابزارهای نظامی و حضور مستقیم همراه بوده است، اما  ایالات متحده و به‌ویژه برخی از متحدینش همچون رژیم اسرائیل در مواردی گاه به روش­های جدید از تطمیع تا حذف تمسک جسته­اند، البته آنان هیچ‌گاه از به­کارگیری جنگ به عنوان یک ابزار سیاست اکراه و ابایی (در قالب و ابزارهای متعدد آن) نداشته‌اند (Gleditsch, 1992, pp. 369)، چنان­که سیاستِ توسعه‌محور-نه الزاماً جغرافیا محور- از اولویت‌های سیاست خارجی آمریکا و ارزش‌های آمریکایی محسوب می­گردد، هرچند در شرایط پساجنگ‌سرد، آمریکا، الگوی تقسیم منابع را در مقابل دولت‌های بزرگ و الگوی ابزار نظامی و غیرنظامی را در برابر دولت‌های دیگر اتخاذ نمود (دهشیار،1389‌، صص. 95-96).

  • بیوتروریسم؛ راه­ی برای تضعیف کشورها

 مسئله بیوتروریسم، قضیه‌ای بسیار جدی است چون‌که دشمن هزینه کمی می‌کند اما خساراتِ زیادی برای ما به بار می‌آورد. اگرچه بسیاری از کارشناسان به‌خوبی از پتانسیلِ انبوهِ تأثیراتِ کوتاه‌مدتِ بیوتروریسم آگاه­ هستند؛ چنان‌که 48 حمله در سارین به متروی توکیو از اوم شانری­کیو در سال  1995. م نشان‌دهنده این پتانسیل بود، هرچند در دوران جنگ سرد، ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی، زرادخانه­های عوامل بیولوژیکی برای استفاده در جنگ و علیه غیرنظامیان ایجاد کردند و در دوران بعد نیز به تدریج، امکانات بدخیم دانش زیستی به چند برابر گسترش و تسریع یافت و به‌طور ناگهانی ارزان و در دسترس قرارگرفته‌اند، ارمی که انتشار آن، می­تواند تهدیدات و خطرات را بسیار و بیش‌ازحد گستردش دهد، اما برخی عوامل سبب شده است تا این خطرات  در روزگار کنونی به امری برجسته و حاد بدل گردد که برخی از آن­ها عبارتند از:

  • آسانی دسترس به آن برای گروه­های مختلف که خطر آن­ها را چند برابر ساخته است،
  • توسعه­ی عوامل برهم زننده­ی و مخاطره‌آمیز برای امنیت زیستی،
  • خسارات فراوان، گسترده و بعضاً غیر قابل جبران،
  • ماندگاری آلودگی­های که ممکن است به بار آورد،
  • غیرقابل کنترل بودن آن از سوی دولت­ها،
  • امکان به‌کارگیری وسیع آن،
  • کم‌هزینه بودن روش­ها و ابزارهای بیوتروریسم،
  • سختی و مشکلات ناشی روش­های درمانی و بازیابی امنیت زیستی،
  • ایجاد ضعف­ها در ابعاد مختلف و بعضاً عمیق،
  • از پای درآوردن رقبا بدون تحمیل هزینه،
  • و…

  • بیوتروریسم و مخاطرات ایجاد شده­ ی آن

مرزهای نهادی بین مؤسسات تحقیقاتِ نظامی، دانشگاه­ها و شرکت­های که در خطوط ایجادِ کاربردهای نظامی و غیرنظامی به‌عنوان یک جریان پیشرفت علمی_صنعتی، مبهم است؛ چنان­که این عوامل می­توان در قالب تسلیحاتی دو یا چندمنظوره، معضلاتِ امنیتی قابل‌توجهی برای کشورهای تولیدکننده و افراد و شخصیت­های سیاسی و مردم ایجاد کند و نظام­ها و دولت­های آن­ها را با چالش جدی روبرو سازد، چراکه این امر مسبب آن شده تا با ایجاد هزینه مالی و معنوی و ایجاد بار روانی کشورها در تنگنای امنیتی جدید و جدی قرار گیرند، به‌ویژه که این عوامل در صورتی که در دسترس گروه­های افراطی و تروریست­ها قرار گیرد کشورهای مختلف را با معضل­های مواجه خواهد ساخت که حل و مدیریت آن آسان نخواهد بود و این در صورتی است که استفاده از آن­ها، تنها در اختیار و انحصارِ دولت­ها نیست و این امر کنترل آن­ها را بیش‌ازپیش مشکل ساخته است، به­واقع، شکست دشمن در تهدیدات سخت باعث شده است تا برخی به جنگ نرم یا ابزارهای جدید جنگی (همچون بیوتروریسم) روی آورد و در عرصه نظامی، به سمت شیوه­های بیوتروریستی حرکت کند و از این شیوه برای تضعیف کشورها و یا دولت­های دیگر استفاده کند (جعفری ساری، 1395، منبع اینترنتی). ازاین­رو، برخی از امور، می­تواند این خطرات را فزونی نموده و یا پیش از پیش آشکار می­سازد  که برخی از این موارد عبارت است از:

واژگان کلیدی: بیوتروریسم، تروریسم، چالش جدید، قدرت ها، 

The post بیوتروریسم؛ چالش­های جدیدِ فرا روی کشورها- بخش نخست appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
http://peace-ipsc.org/fa/%d8%a8%db%8c%d9%88%d8%aa%d8%b1%d9%88%d8%b1%db%8c%d8%b3%d9%85%d8%9b-%da%86%d8%a7%d9%84%d8%b4%c2%ad%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%ac%d8%af%db%8c%d8%af%d9%90-%d9%81%d8%b1%d8%a7-%d8%b1%d9%88%db%8c-%da%a9%d8%b4/feed/ 0 10903
ضرورت انکارناپذیر سازگاری و تعدیل تغییرات اقلیمی در ایران http://peace-ipsc.org/fa/%d8%b6%d8%b1%d9%88%d8%b1%d8%aa-%d8%a7%d9%86%da%a9%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%a7%d9%be%d8%b0%db%8c%d8%b1-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%da%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d9%88-%d8%aa%d8%b9%d8%af%db%8c%d9%84-%d8%aa%d8%ba%db%8c/ http://peace-ipsc.org/fa/%d8%b6%d8%b1%d9%88%d8%b1%d8%aa-%d8%a7%d9%86%da%a9%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%a7%d9%be%d8%b0%db%8c%d8%b1-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%da%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d9%88-%d8%aa%d8%b9%d8%af%db%8c%d9%84-%d8%aa%d8%ba%db%8c/#respond Mon, 10 Sep 2018 12:32:08 +0000 http://peace-ipsc.org/fa/?p=10893 ضرورت انکارناپذیر سازگاری و تعدیل تغییرات اقلیمی در ایران
سید اسعد حسینی 1، فرزاد رمضانی بونش 2

دکتری اقلیم‌شناسی و مسئول کارگروه اقلیم‌شناسی مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی
تحلیل‌گر ارشد مسائل منطقه‌ای

مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC ...

The post ضرورت انکارناپذیر سازگاری و تعدیل تغییرات اقلیمی در ایران appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
ضرورت انکارناپذیر سازگاری و تعدیل تغییرات اقلیمی در ایران

سید اسعد حسینی 1، فرزاد رمضانی بونش 2

  1. دکتری اقلیم‌شناسی و مسئول کارگروه اقلیم‌شناسی مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی
  2. تحلیل‌گر ارشد مسائل منطقه‌ای

مرکز بین المللی مطالعات صلح IPSC

 

اگر چه مشکل تغییرات اقلیمی در اوایل قرن نوزدهم مشخص شد، اما تا زمان برگزاری اولین کنفرانس جهانی اقلیم، که در سال 1979 برگزار شد این موضوع در برنامه علمی و سیاسی بین‌المللی ظاهر نشد و تنها در سال 1992، چارچوب کنوانسیون تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (UNFCCC) با اجلاس سران جهانی در ریو، یک ابزار بین‌المللی برای مقابله با تغییرات اقلیمی را ارائه دادند و در ادامه آن کنفرانس جهانی تغییر اقلیم در پاریس و مراکش در سال ۲۰۱۵ میلادی با حضور صدها نفر از روسای جمهوری یا معاونین آن‌ها برنامه‌های جامعی را برای سازگاری با تغییر اقلیم ارائه دادند. نتایج مطالعات در سال‌های اخیر تأکید جدیدی بر سازگاری داشته و تأیید کرده است که اقدامات بیشتر و گسترده‌تر از سوی دولت‌ها (از سطح محلی تا سطح ملی) برای مقابله با تغییرات اقلیمی موجود ضروری است.

طبق گزارش هیئت بین‌الدول تغییر اقلیم (2014)، سطح اطمینان متوسطی وجود دارد که اگر درجه حرارت به 2 درجه سانتی‌گراد یا بالاتر از سطح اواخر قرن بیستم برسد، بدون سازگار، تولید محصولات اصلی جهان (گندم، برنج و ذرت) در مناطق حاره و مناطق معتدل تحت تأثیر منفی قرار خواهد گرفت، فائو (2012) محاسبه کرده است که تولید مواد غذایی جهانی تا اواسط قرن حاضر باید تقریباً 60 درصد افزایش یابد تا امنیت غذایی را برای 3 میلیارد نفر دیگر تأمین کند. بنابراین زمان به نفع ما نیست. بررسی وضعیت اقلیمی کشور و آخرین آمار ثبت شده در ایستگاه‌های باران سنجی مبنای وزارت نیرو نشان می‌هد ارتفاع کل ریزش‌های جوی در سطح کشور از اول مهر تا ۳۰ مرداد سال آبی ۹۷-۹۶ بالغ بر 169.1 میلی‌متر می‌باشد. این مقدار بارندگی نسبت به میانگین دوره‌های مشابه درازمدت (245.1 میلی‌متر) 31 درصد کاهش و نسبت به دوره مشابه سال آبی گذشته (۲۳۱.۵ میلی‌متر) ۲۷ درصد کاهش نشان می‌دهد بر اساس این گزارش ۲۰ استان کشور بارندگی‌های منفی را نسبت به سال گذشته تجربه کرده‌اند. استان هرمزگان با منفی 75 درصد و سپس استان‌های سیستان و بلوچستان با منفی ۷۲ درصد، کرمان با منفی ۶۹ درصد کم بارش ترین استان‌های کشور و استان‌های آذربایجان شرقی با 53 درصد، آذربایجان غربی با 52 درصد و کردستان با 29 درصد پربارش ترین استان‌های کشور در سال آبی جاری بوده‌اند. بیشترین و کمترین میزان بارندگی تجمعی در بین ایستگاه‌های باران سنجی مبنای وزارت نیرو در سال آبی مذکور به ترتیب مربوط به ایستگاه رامسر- صفارود در استان مازندران با 990 میلی‌متر و ایستگاه هوشک- سراوان در استان سیستان و بلوچستان با 4.3 میلی‌متر می‌باشد.

 همچنین  در دو دهه اخیر براساس سنجش‌های صورت گرفته پهنه سرزمینی کشور به‌صورت متوسط ۱.۱ درجه سانتی‌گراد گرم شده است چشم‌انداز تغییرات آب و هوایی کشور تا انتهای قرن ۲۱ میلادی با استفاده از سناریوهای گزارش پنجم هیئت بین‌الدول تغییر اقلیم که در سازمان هواشناسی کشور شبیه‌سازی شده، نشان می‌دهد در صورت عدم پایبندی کشورها به توافقنامه پاریس،  در غرب ایران (منطقه زاگرس) بین ۵۰ تا ۸۰ سال آینده، با کاهش تا ۲۰ درصدی بارش روبه‌رو خواهیم بود و این میزان در سوریه، اردن، فلسطین و عراق تا ۳۰ درصد پیش‌بینی می‌شود.

 افزایش دمای کره زمین ناشی از افزایش غلظت گازهای گلخانه‌ای و تغییر کاربری اراضی، موجب تغییرات آشکار شاخص‌های اقلیمی کشور شده است که از آن جمله می‌توان به افزایش دما، کاهش بارش و افزایش فراوانی رخداد پدیده‌های مخرب جوی طی دو دهه اخیر در کشور اشاره کرد. طی ۵۰ سال اخیر میانگین دمای کشور با شیب حدود ۴/ ۰ درجه سانتی‌گراد به ازای هر دهه افزایش یافته و این در حالی است که وضعیت افزایش دما در کلان‌شهرهای رو به توسعه همچون تهران، اصفهان و شیراز قدری بارزتر بوده است. در نیم‌قرن اخیر همچنین تغییرات بارش در ایران محسوس بوده است، به‌طوری‌که این کاهش با شیب ۱۱ میلی‌متر در هر دهه، برآورد شده است. درعین‌حال تبخیر و تعرق با شیب ۵۴ میلی‌متر در هر دهه افزایش یافته است. همچنین تعداد ساعات آفتابی در این مدت به‌طور میانگین ۱۱ ساعت بر سال، افزایش یافته است و روند کاهشی میانگین سرعت باد به‌ویژه در شهرهای بزرگ تحت تأثیر اثرات گسترش شهرنشینی و ساخت‌وسازها از دیگر پیامدهای تغییر اقلیم ایران در ۵۰ سال گذشته بوده است.

بر اساس گزارشی که چشم‌انداز وضعیت اقلیم ایران تا انتهای قرن ۲۱ و در آستانه سال ۲۱۰۰ میلادی را با استفاده از سناریوهای گزارش پنجم هیئت بین‌الدولی تغییر اقلیم (IPCC) در سازمان ملل متحد ترسیم کرده است، تنها یک سناریوی خوش بینانه وجود دارد، اما در قالب سه سناریوی محتمل دیگر، هشدار و نگرانی جدی درباره آینده اقلیمی کشور وجود دارد، چراکه در تمام آن‌ها میانگین بارش در حد فاصل مدیترانه تا  افغانستان با کاهش جدی روبه‌رو خواهد شد. بررسی‌های سازمان‌های علمی جهان حاکی از آن است که ایران در محدوده مناطقی است که در سال‌های پیش رو به دلیل تغییرات اقلیمی بیش از ۱۵ درصد از عملکرد تولیدات محصولات کشاورزی آن کاسته خواهد شد. بر اساس توافق پاریس، باید تا سال ۲۰۳۰ چهار تا ۱۲ درصد از انتشار گازهای گلخانه‌ای خود را کاهش دهیم که انجام آن نیازمند مشارکت فعال ایران در عرصه‌های بین المللی و استفاده از تمام ظرفیت‌ها آن است، که در صورت پایبند نبودن کشورها به توافقنامه محدودسازی انتشار گازهای گلخانه‌ای موسوم به توافق اقلیمی پاریس، باید منتظر کاهش ۲۰ درصدی بارش در منطقه زاگرس در پایان قرن حاضر باشیم و میانگین دمای کشور در پایان قرن ۲۱ حدود ۲/ ۵ و در صورت پایبندی به توافق پایس ۳/ ۱ درجه سانتی‌گراد نسبت به دوره ۲۰۰۵ – ۱۹۸۶ افزایش یابد. بنابراین سازگاری، تعدیل و مقابله با تغییرات اقلیمی برای دستیابی به یک آینده پایدار برای جمعیت رو به رشد کشور امری مهم و ضروری است و امنیت غذایی باید در قلب این تلاش‌ها باشد. در این زمینه، سازگاری کشاورزی، دامداری، شیلات و جنگلداری با اثرات تغییرات آب و هوایی ضرورتی برای زنده ماندن خواهد بود. بنابراین اطلاع رسانی و فرهنگ سازی در تمام این زمینه‌ها و لایه‌های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی کشور ضروری است و نقش رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی در این خصوص بسیار حائز اهمیت است.

واژگان کلیدی: ضرورت، انکارناپذیر، سازگاری ، تعدیل، تغییرات اقلیمی ، ایران

The post ضرورت انکارناپذیر سازگاری و تعدیل تغییرات اقلیمی در ایران appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
http://peace-ipsc.org/fa/%d8%b6%d8%b1%d9%88%d8%b1%d8%aa-%d8%a7%d9%86%da%a9%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%a7%d9%be%d8%b0%db%8c%d8%b1-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%da%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d9%88-%d8%aa%d8%b9%d8%af%db%8c%d9%84-%d8%aa%d8%ba%db%8c/feed/ 0 10893
نگاه آمریکا به ایران هراسی بیشتر در منطقه http://peace-ipsc.org/fa/%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87-%d8%a2%d9%85%d8%b1%db%8c%da%a9%d8%a7-%d8%a8%d9%87-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%87%d8%b1%d8%a7%d8%b3%db%8c-%d8%a8%db%8c%d8%b4%d8%aa%d8%b1-%d8%af%d8%b1-%d9%85%d9%86%d8%b7/ http://peace-ipsc.org/fa/%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87-%d8%a2%d9%85%d8%b1%db%8c%da%a9%d8%a7-%d8%a8%d9%87-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%87%d8%b1%d8%a7%d8%b3%db%8c-%d8%a8%db%8c%d8%b4%d8%aa%d8%b1-%d8%af%d8%b1-%d9%85%d9%86%d8%b7/#respond Sat, 08 Sep 2018 12:46:11 +0000 http://peace-ipsc.org/fa/?p=10906 دکتر سجاد عابدی
کارشناس مسائل دفاعی-امنیتی و عضو اندیشکده دفاع و امنیت ملی
مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC
یکی از محورهای اساسی در ایران هراسی که در سال‌های اخیر مورد توجه جدی رسانه‌های غربی و پروپاگاندای ...

The post نگاه آمریکا به ایران هراسی بیشتر در منطقه appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
دکتر سجاد عابدی

کارشناس مسائل دفاعی-امنیتی و عضو اندیشکده دفاع و امنیت ملی

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

یکی از محورهای اساسی در ایران هراسی که در سال‌های اخیر مورد توجه جدی رسانه‌های غربی و پروپاگاندای آن‌ها علیه جمهوری اسلامی بوده است، مسئله برنامه هسته‌ای می‌باشد. در واقع فعالیت‌های ایران در زمینه فناوری هسته‌ای صلح آمیز از جمله رویدادهای مهم کشور است که ابعاد جهانی گسترده‌ای یافته و توجه کشورها، نهادها و سازمان‌های بین المللی را به خود جلب کرده است. ازاین رو، شناخت کیفیت بازنمایی و تصویرسازی از فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران در رسانه‌های مختلف غربی و همچنین نوع جنگ روانی صورت گرفته در آن، امری ضروری به نظر می‌رسد. چه اینکه از این رهگذر می‌توان ضمن آشکار ساختن رویکردهای ایشان به این امر، مسائل مورد تأکید ایشان را در بحث ایران هراسی مورد شناسایی و واکاوی قرار داد.

مستند ایرانیوم که توسط الکس تریمن ساخته و در سال 2011 اکران شد، نمونه‌ای جدی از پروژه ایران هراسی با محوریت انرژی هسته‌ای است که فعالیت‌های برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران را در زمینه‌ای تاریک از سایر مسائل و در ادامه سیری از آغاز شکل گیری انقلاب مطرح می‌کند. با توجه به اهمیت این مستند، این پژوهش با استفاده از ادبیات ایران هراسی و جنگ روانی و رویکرد شرق شناسی و چارچوب نظری بازنمایی و بهره گیری از روش تحلیل گفتمان به دنبال پاسخ گویی به این پرسش‌ها است که فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران و مسائل مرتبط با آن در مستند ایرانیوم چگونه بازنمایی شده است؟ و ایران هراسی و جنگ روانی علیه جمهوری اسلامی ایران، چگونه در قالب بازنمایی فعالیت‌های هسته‌ای آن در این مستند، صورت گرفته است؟

ژنرال پترائوس که پیشتر مقام سرفرماندهی کل ارتش ایالات متحده آمریکا در منطقه خاورمیانه، شرق آفریقا و آسیای مرکزی را بر عهده داشت در هنگام اعلام استقرار سپر موشکی آمریکا در خلیج فارس مدعی شد این سیستم برای بازدارندگی و ارتقای توان دفاعی کشورهای منطقه در برابر قدرت موشکی ایران است. فحوای سخنان پترائوس این پیام را می‌رساند که آمریکا با استقرار این سیستم دفاعی، از کشورهای خلیج فارس در برابر توان موشکی میان‌برد و دوربرد ایران حمایت خواهد کرد آمریکا تلاش دارد ایران را به عنوان کشوری معرفی نماید که خواهان به هم ریختن نظم منطقه و تسلط بر کشورهای همسایه است. در بیانیه مشترک شورای همکاری خلیج فارس و آمریکا پس از نشست ماه می 2015 کمپ دیوید آمده است” آمریکا و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، مخالف فعالیت‌های ایران در برهم زدن ثبات منطقه هستند و با آن مقابله خواهند کرد و به گفت و گوهای خود در مورد نحوه تقویت ساختار امنیت منطقه ادامه خواهند داد. ایالات متحده به عنوان بخشی از این تلاش برای تقویت ظرفیت کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در دفاع از خود علیه تهاجم خارجی، اقدام خواهد کرد و این اقدام شامل تقویت دفاع هوایی و موشکی، دریایی و امنیت سایبری است.

ائتلاف ضد ایرانی مجبور است یکپارچه شود که به این منظور به پایه‌های جدی نیاز دارد. سپر ضد موشکی خلیج فارس که در آن منافع سیاسی و مالی نخبگان حاکم بر واشنگتن، تل آویو و کشورهای خلیج فارس به هم تنیده شده است، می‌تواند نقش بهترین مبنای اتحاد آنها را ایفا کند.

«ایران هراسی» در معنای ترس مفرط و غیرعقلانی از ایران خصوصاً با بزرگ نمایی تهدید ایران هسته‌ای کاربرد دارد.حقی رام معتقد است که ایران هراسی نخستین بار در جریان مذاکرات صلح مصر و اسرائیل در اواخر دهه هفتاد و اوایل دهه هشتاد میلادی ظهور یافت. اسرائیل برای متقاعد ساختن افکار عمومی خود مبنی بر اینکه صلح با اعراب امکان پذیر است، نیازمند یک تهدید خارجی بود تا جایگزین تهدید کشورهای عربی کند. پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و مخالفت با قرارداد صلح کمپ دیوید فرصت طلایی برای دولتمردان اسرائیل بود تا از ایران تصویری تهدیدآمیز ارائه نمایند.

به عبارت دیگر «ایران هراسی، پروژه راهبردی است که براساس آن، ایران به  عنوان تهدیدی بزرگ در منطقه و همچنین تهدیدی برای صلح و امنیت جهانی مطرح و به عنوان یک متغیر مزاحم و بازیگر اخلال آفرین در نظام بین الملل به تصویر کشیده می‌شود. این رویکرد از سوی ایالات متحده آمریکا و صهیونیسم بین الملل با هدف به حاشیه راندن جمهوری اسلامی ایران دنبال می‌شود».

ایران هراسان مدعی هستند که ایران به دنبال دستیابی به سلاح‌های کشتار جمعی خصوصاً تسلیحات هسته‌ای است تا در برابر اسرائیل ـ دشمنی که قبلاً به این تسلیحات دسترسی دارد ـ از خود دفاع کند. این در حالی است که اسرائیل به شدت از دستیابی ایران به انرژی هسته‌ای احساس خطر می‌کند و به آمریکا فشار می‌آورد تا هر چه سریع‌تر فعالیت‌های هسته‌ای ایران را متوقف سازد. طبق یک نظرسنجی، هفتاد و یک درصد مردم اسرائیل معتقدند اگر تلاش‌های دیپلماتیک برای توقف فعالیت‌های هسته‌ای ایران مؤثر واقع نشود، آمریکا باید به حمله پیش دستانه علیه ایران مبادرت کند. اسرائیلی‌ها برنامه‌های متعددی برای حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران طراحی کرده و حتی پیامدهای آن را بررسی کرده‌اند. این در حالی است که دیوید مناشری مدیر مرکز مطالعات ایران در دانشگاه تل آویو اذعان می‌کند که ایران تهدیدی برای موجودیت و بقای اسرائیل نیست.

جیمز بیل پدیده ایران هراسی را ناشی از استقلال طلبی ایران از آمریکا می‌داند. او می‌گوید:آمریکا سعی دارد تا از ظهور هژمون های استقلال طلب منطقه‌ای جلوگیری کند. هر چه رفتار آنها مستقل‌تر باشد، آمریکا فشار بیشتری بر آنها اعمال می‌کند. همچنین، هر چه جهان بینی هژمون جهانی (یعنی آمریکا) و هژمون منطقه‌ای متفاوت‌تر باشد، تنش‌های سیاسی گسترده‌تری میان آنها به وجود می‌آید.

براساس این نظر، آمریکا از آن رو به ایجاد موج ایران هراسی در منطقه و جهان دامن می زند که ایران سعی دارد مستقل از هژمون جهانی رفتار کرده و جهان بینی او بسیار متفاوت با ابرقدرت جهانی است.

محورهای ایران هراسی و جنگ روانی رسانه‌های غربی علیه ایران را به طور کلی می‌توان در هفت محور خلاصه کرد که عبارتند از: 1. القای دسترسی ایران به سلاح‌های هسته‌ای؛ 2. حمایت ایران از تروریسم؛ 3. نقض حقوق بشر در ایران؛ 4. القای تهاجمی بودن فناوری‌های دفاعی ایران؛ 5. دخالت جمهوری اسلامی ایران در امور کشورها؛ 6. اسلامی بودن نظام سیاسی در ایران؛ 7. القای مخالفت ایران با صلح و ثبات منطقه‌ای.

ایران تنها کشوری است که به زعم آمریکا، منافع این کشور را در منطقه تهدید می‌کند. از دیدگاه آمریکایی‌ها ایران به  دنبال دستیابی به تسلیحات هسته‌ای است. آمریکایی‌ها مدعی‌اند تمایل نداشتن ایران برای کنار گذاشتن برنامه هسته‌ای خود منافع این کشور را در ثبات منطقه‌ای، امنیت اسرائیل و رژیم منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای به خطر انداخته است. آمریکایی‌ها معتقدند کمک ایران به گروه‌های اسلام گرا در عراق، لبنان، یمن و غزه منجر به گسترش تروریسم و بی ثباتی در منطقه می‌شود. همچنین تهدید ایران به بستن تنگه هرمز بر این تنش‌ها افزوده است. کشورهای عربی متحد آمریکا در منطقه مدعی حمایت ایران از گروه‌های شیعه در این کشورها شده و از تمایلات توسعه طلبانه و هژمونی طلبانه تهران ابراز نگرانی عمیق کرده‌اند. این در حالی است که تحلیگران معتقدند که کشورهای اقتدارگرای منطقه نظیر عربستان، یمن و بحرین گروه‌های معترض و مطالبات دموکراتیک و مشروع مردم خود را به بهانه ارتباط با ایران به شدت سرکوب می‌کنند.

از نگاه آمریکایی‌ها دو احتمال تهدیدآمیز از جانب ایران ممکن است منافع این کشور را در جنوب غرب آسیا به خطر بیندازد. نخست اینکه ایران در صورت دستیابی به بمب هسته‌ای و هسته‌ای شدن منطقه با مطالبات دیگر کشورها نظیر عربستان در زمینه هسته‌ای شدن مواجه شود. در این شرایط آزادی عمل آمریکا و اسرائیل در منطقه چندقطبی هسته‌ای با محدودیت‌های زیادی مواجه می‌شود دوم اینکه در صورت حمله نظامی اسرائیل یا آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران برای ممانعت از هسته‌ای شدن ایران و تبعات و حملات تلافی جویانه ایران، منافع آمریکا در منطقه به مخاطره می افتد. آمریکایی‌ها مدعی‌اند ایران علاوه بر برنامه هسته‌ای خود در مواردی نظیر توانایی‌های نامتقارن خود در خلیج فارس، تهدید به انسداد تنگه هرمز، ارتباط با القاعده، لفاظی سیاسی در خصوص حملات تلافی جویانه و اهریمنی جلوه دادن غرب، منافع آمریکا و متحدان آن در منطقه را به خطر انداخته است.

آنچه تحت عنوان ایران هراسی از آن یاد می‌شود، بر بستر برخی واقعیت‌ها در منطقه و وارونه نمایی و بازنمایی خاص برخی دیگر از وقایع شکل گرفته تا در پرتو آن، هزینه قدرت یابی ایران به گونه‌ای افزایش یابد که انتقال قدرت، غیرممکن شود. در حقیقت نوع بازنمایی‌های صورت گرفته از ایران توسط رسانه‌های غربی به گونه‌ای است که با مغفول انگاشتن بسیاری از وقایع و حتی قلب آنها، عموماً تصویری هراس انگیز و تهدیدآمیز از فعالیت‌ها و مسائل مختلف این کشور ارائه می‌دهند که اوج این تبلیغات و جنگ روانی را می‌توان در سال‌های اخیر در مورد برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران مشاهده کرد.

 

 واژگان کلیدی: آمریکا, ایران هراسی , منطقه, خاورمیانه , 

The post نگاه آمریکا به ایران هراسی بیشتر در منطقه appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
http://peace-ipsc.org/fa/%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87-%d8%a2%d9%85%d8%b1%db%8c%da%a9%d8%a7-%d8%a8%d9%87-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%87%d8%b1%d8%a7%d8%b3%db%8c-%d8%a8%db%8c%d8%b4%d8%aa%d8%b1-%d8%af%d8%b1-%d9%85%d9%86%d8%b7/feed/ 0 10906
علل و چشم انداز عضویت ترکیه در بریکس http://peace-ipsc.org/fa/%d8%b9%d9%84%d9%84-%d9%88-%da%86%d8%b4%d9%85-%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b2-%d8%aa%d8%b1%d9%83%d9%8a%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d8%b9%d8%b6%d9%88%d9%8a%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d8%a8%d8%b1%d9%8a%d9%83%d8%b3/ http://peace-ipsc.org/fa/%d8%b9%d9%84%d9%84-%d9%88-%da%86%d8%b4%d9%85-%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b2-%d8%aa%d8%b1%d9%83%d9%8a%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d8%b9%d8%b6%d9%88%d9%8a%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d8%a8%d8%b1%d9%8a%d9%83%d8%b3/#respond Sat, 08 Sep 2018 12:00:29 +0000 http://peace-ipsc.org/fa/?p=10887 دکتر رضا دهقانی
کارشناس مسائل ترکیه
مرکز بین‌المللی مطالعات صلح – IPSC

بریکس
بریکس به مجموعه اى به رهبرى قدرت‌های اقتصادی نوظهور گفته می شود که کشورهای برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی را شامل مى شود. علل ...

The post علل و چشم انداز عضویت ترکیه در بریکس appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
دکتر رضا دهقانی

کارشناس مسائل ترکیه

مرکز بین‌المللی مطالعات صلح – IPSC

بریکس

بریکس به مجموعه اى به رهبرى قدرت‌های اقتصادی نوظهور گفته می شود که کشورهای برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی را شامل مى شود. علل تمایز و شباهت این کشورها رشد اقتصادی پرشتاب این کشورها است. به اذعان بیشتر تحلیل گران گروه بریکس از حامیان  کشورهای در حال توسعه و تاحید برقرار  کننده تعادل در اقتصاد جهانی در جهان تحت سیطره نظام پوی وبانکی  غربی ب هشمار  میشود. ایده تشکیل گروه بریکس در سال ۲۰۰۱ و مجموع عمومی سازمان ملل در مجمع عمومی مطرح شد اما اولین اجلاس آن‌در سال 2009 در روسیه آغاز به کار کرد.  در سال ۲۰۱۳ آفریقای جنوبی به جمع چهار کشور موسس پیوست. اهداف این گروه برقراری روابط پویای تجاری، ایفای نقش موثر در امور اقتصاد جهانی، افزایش مبادلات تجاری، همکاری ارزی، کاهش وابستگی به اروپا و ایالات متحده، طرح تاسیس بانک توسعه جنوب، کاهش نقش دلار در مبادلات کالایی، پیشبرد اقتصادهای کلان خود موازی با همیاری کشورها و.. از جمله مواردی است که در اجلاس های مختلف بر آن تاکید شده امنیت.

 در مورد بلوک اقتصادی جدید باید گفت آنها از نظر شاخص های اقتصاد سیاسی و سیاست خارجی همگرایی بسیاری بین آنها دیده میشود. از جمله آنها تلاش برای حل و فصل مناقشه سیاسی در دنیا نما ببریم یا نمونه ان در مورد سوریه یا پرونده هسته ای ایران است یا مورد مسئله شهرک سازی صهیونیست‌ها و صلح بین فلسطینی ها و اسرائیل است.

گروه بریکس نگاه انتقادی نسبت به سازمان های بین المللی غرب محور داشته و اقدام به ایجاد سازمان های موازی مانند صندوق ذخیره یا صندوق پولی بریکس با سرمایه ۱۰۰ میلیارد دلار در مقابل صندوق بین الملی پول عمدتا تحت سیطره غربی ها است و همچنین بانک توسعه مشترک را در مقابل بانک جهانی را مد نظر دادر. البته ای بدین معنا نیست که همکاری‌های اقتصادی آنها به دنبال نظام دو قطبی باشد بلکه مبتین بر ماهیت همکاری اقتصادی است. در واقع بریکس 40 درصد از منابع مالی جهان ۱۵ درصد تجارت جهانی، ۲۵ درصد تولید ناخالص داخلی و نیمی از جمعیت دنیا در اختیار گروه بریکس است و  رقم بسیار قابل توجهی است. نکته دیگر بریکس آن است که با توجه به کشورهای تشکیل دهنده ان وزن چشمگیر اعضا  است اما گروه برای یکپارچه سازی اقتصاد اعضا ب هشمار نمیرود. یعنی بدین شکل نیست که طرحی برای یکپارچه سازی اقتصاد اعضا مانند اتحادیه اروپا نیست و بیشتر یک سازمان رسمی هم به شمار نمی‌آید. بلکه بیشتر از کشورهای نوظهور هستند که در کنار توان اقتصادی بلکه بیشتر مواضع انتقادی مشترک در مقابل توازن کنونی قدرت در نظام کنونی است. نکته توازن این امر هم در اقتصاد  وفقر جنوب و برخورداری شمال است. در واقع توازن کنونی به سود دنیای غرب و بازتابنده انتظار و طبیعتاً بازتاب دهنده منافع قدرت‌های نوظهور نیست.

ترکیه و عضویت ترکیه در بریکس

در آخرین نشست گروه بریکس در ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی صورت گرفت ترکیه  بسیار علاقه نشان داد تا روابط نزدیکی با گروه بریکس داشته باشد. حتی امیدوار شد شد بعد از عضویت ترکیه نام بریکست مد نظر باشد و عنصر اول نام ترکیه را در خود داشته باشد.

در واقع شعار اردوغان این است که جهانی که در آن زندگی می کنیم خیلی بزرگتر از 5 کشور عضو دائم شورای امنتیت است و لذا نگاه انتقادی گروه بریکس در راستای اندیشه خود یا سیاست‌هایی که حزب متبوع عدالت و توسعه دنبال می‌کند تلقی می‌کند. علت طرح  این امر از سوی آقای اردوغان بیشتر به اقتصاد روبه‌رشد ترکیه برمیگردد. تولید ناخالص داخلی ترکیه در رتبه جهانی و ۸۵۰ میلیارد دلار است. هر چند این امر در قیاس با اقتصادهای عضو بریکس پایین تر است ولی رقم در خور توجهی است. مثلا اقتصاد چین بعد از آمریکا در دومین رتبه جهانی است و  برزیل با دو تریلیون دلار و روسیه بیش از نیم تریلیاد دلار محسوب میشود. در این بین ترکیه چشم انداز بسیار خوبی دارد و  فراز وفرودهای روابط ترکیه با غرب و همچنین  ایرادها و انتقادهای ترکیه به نظم رب محور تمایل این کشور را برای  ملحق شدن به کشورهیا بریک دو چندان کرده است. این امر باعث  تقوی جایگاه جهانی این کشور و راهی برای  دنبال کردن سیاست های چند و جهی در عین حفظ روابط با غرب است. در واقع ترکیه بر خلاف برخی تحلیل به محور شرق نچرخیده است بلکه میخواهد از مزایای گروه بریکس برای برای سیاست کلی خود که آمیزه ای از سیاست چند وجهی و شبکه ای  استفاده کند . همچنین  آنکارا به دنبال افزایش موقعیت خود به عنوان بازیگر جهانی است وبا هم فراز و شیب کشور رابطه همچنان خوبی بویژه در حوزه نظامی با غرب دارد.  در واقع این رویکرد موجب نمیشود که از منافعی که بریکس به ترکیه می رساند چشم‌پوشی کند.

در بعد دیگری تنوع‌بخشی در عرصه صادرات  مد نظر است. بخش بزرگی از اقتصاد وابسته به از جمله منافع بریکس برای ترکیه متصور است. در واقع با بحران های منطقه عراق و سوریه بعد از کودتای ۲۰۱۶ (که در وضعیت شکننده قرار گرفته) عضویت در گروه بریکس که جمعیت بسیار زیاد یا نیمی از جمعیت کره زمین میتواند فرصت هایی برای ترکیه در پیش داشته باشد. ترکیه میخواهد در  کنار صادرات سنتی خود به اروپ چون منسوجات و … بازار مکملی هم داشه باشد و بریکس گزینه خوبی است. نکته دیگری که مشوق ترکیه برای بریکس است تراز تجاری این کشور است. در واقع تراز تجاری این کشور با بریکس بسیار نامتوازن هست. در  ۲۰۱۷ ارزش صادرات ترکیه به این کشور به ۷ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار رسید در حالی که وارداتش از همه کشورها و پنج عضو گروه ۵۳ میلیارد به ۴۰۰ میلیون دلار بوده است. در واقع کسری تراز تجاری ۴۶ میلیارد دلاری است.  در واقع ۶۰ درصد از کسری تراز تجاری از کشور های عضو بریکس است و ترکیه با عضویت میتوادن امیدوار باشد که کسری تراز را به نفع خود مثبت کند.  علاوه براین بریکس هر چند مجمع اقتصادهای نوظهور  است  اما هم بستری شده برای اینکه دولت های که نظم دولت سنگین غربی را بر مناسبات بین المل نمی پذیرند. در واقع بانک توسعه در مقابل بانک جهانی و دیگر سازمان‌ها خود پاسخ به این مسئله است. ترکیه میخواهد استفاده کند و معادله ای بین خود و غرب با کشورهای دیگر ایجاد کند. مثلا سامانه اس ۴۰۰ دستگاه و تاسیس نیروگاه هسته ای با روسیه و چین همزمان با امضای قرارداد شرکت های فرانسوی ژاپنی با روسیه وارد مذاکره شده در واقع نشانی از رویکرد چند وجهی متنوع ترکیه است.  علاوه براین ترکیه هم برای بریکس جذاب است. چنانچه موقعیت ژئوپلتیک ترکیه و نقش آن در انتقال انرژی و موقعیت بین شرق و غرب  و نقش محوری و..  برای این کشورها مهم است.

واژگان کلیدی:علل،چشم انداز ،ترکیه ،عضویت ، بریکس

The post علل و چشم انداز عضویت ترکیه در بریکس appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
http://peace-ipsc.org/fa/%d8%b9%d9%84%d9%84-%d9%88-%da%86%d8%b4%d9%85-%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b2-%d8%aa%d8%b1%d9%83%d9%8a%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d8%b9%d8%b6%d9%88%d9%8a%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d8%a8%d8%b1%d9%8a%d9%83%d8%b3/feed/ 0 10887
گفتگو در گفتمان‌های اسلامی http://peace-ipsc.org/fa/%da%af%d9%81%d8%aa%da%af%d9%88-%d8%af%d8%b1-%da%af%d9%81%d8%aa%d9%85%d8%a7%d9%86%e2%80%8c%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85%db%8c/ http://peace-ipsc.org/fa/%da%af%d9%81%d8%aa%da%af%d9%88-%d8%af%d8%b1-%da%af%d9%81%d8%aa%d9%85%d8%a7%d9%86%e2%80%8c%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85%db%8c/#respond Sat, 08 Sep 2018 10:01:58 +0000 http://peace-ipsc.org/fa/?p=10870 مختار جعفری
پژوهشگر و کارشناسی ارشد 
مرکز بین المللی مطالعات صلح –IPSC
در ادبیات سیاسی مراد از گفتگو مذاکره است. هنگامی‌که بازیگران سیاسی به گفتگو می‌نشینند، یعنی اینکه پذیرفته‌اند بروی منافع امتیازی بدهند و امتیازی بگیرند؛ اما ...

The post گفتگو در گفتمان‌های اسلامی appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
مختار جعفری

پژوهشگر و کارشناسی ارشد 

مرکز بین المللی مطالعات صلح IPSC

در ادبیات سیاسی مراد از گفتگو مذاکره است. هنگامی‌که بازیگران سیاسی به گفتگو می‌نشینند، یعنی اینکه پذیرفته‌اند بروی منافع امتیازی بدهند و امتیازی بگیرند؛ اما در ادبیات ارتباطات گفتگو از برای اشتراک‌گذاری عقاید و اندیشه‌ها و به جهت تأثیرگذاری انجام می‌شود. برخلاف امر قدرت که بر محور خود و انکار دیگری است، در گفتگو طرفین پیام همدیگر را می‌پذیرند و مبادله پیام به‌واسطه همین پذیرش است.

گفتگو از قاعده بازار تبعیت می‌کند. گفتگوها در سطح میان فردی و جمعی انجام می‌شود و هنگامی‌که به سطح توده می‌رسیم به آن ارتباطات جمعی می‌گویند. در گفتگوها حضور طرفین بحث الزامی است اما در ارتباطات به‌طور عام و در ارتباطات جمعی به‌صورت خاص هرکدام از طرفین می‌تواند غایب باشد و در معرض پیام قرار گیرد، یعنی اینکه فرستنده پیام می‌تواند پیامی به مخاطبی بفرستد که از حوزه مکانی او دورتر و یا از بازه زمانی او جلوتر است؛ اما قید مکانی و زمانی تأثیرگذاری و تأثیرپذیری را بیشتر می‌کند. نهایت اینکه بر سر ارتباطات اجماع نظر هست زیرا که در ارتباطات اصطکاک میان طرفین به کمترین سطح برخورد می‌رسد. دکتر مولانا استاد ایرانی ارتباطات بین‌الملل در دانشگاه ام آی تی در کتاب اطلاعات عالمگیر و ارتباطات جهانی  می‌گوید نزاع و درگیری میان کشورها ناشی از نبود ارتباط میان کشورها و به‌تبع آن فهم نادرست از هم است. واقعیت آن است که در عصر حاضر هیچ شخص، نهاد یا کشوری نیست که بی‌ارتباط باشد. به گفته فیلسوفان ارتباطات برایان جی ژانگ و گرنت سی بات چارت«ما ناگزیر از ارتباطات هستیم»؛ اما ارتباطات ما بر دو گونه است:یا قصد و نیت مندی در آن است یا ناخواسته است. از زمانی که بارت نشانه شناس فرانسوی گفت: مؤلف مرده است، بسیار می‌گذرد و نظر او با نقدهای فراوانی مواجه گشته است. ارتباطاتی که ملت‌ها و دولت‌ها برقرار می‌کنند بر دو نوع است:آ.ارتباطاتی که با نیت مندی برقرار می‌شود و درصدد تأثیرگذاری و پی گیری آمال و اهدافی است و ب. ارتباطاتی که ناخواسته برقرار می‌شود و شاید در اصل اتصال باشد تا ارتباط. این نوع ارتباطات ناخواسته مقدم بر ارتباطات گونه نخست و بر آن تأثیرگذار است. البته این امکان وجود دارد که ارتباطات ناخواسته بعد از ارتباطات نیت مند ملت‌ها و دولت‌ها به وجود آمده و پیامدهای خواسته یا ناخواسته‌ای را متوجه آن‌ها کند. این امر می‌تواند ارتباطات را استمرار بخشیده یا قطع کند. محسنیان راد در کتاب مخاطب شناسی به نقل از دیوید برلو می‌گوید که معنا در مخاطب است و در ارتباطات تنها پیام ارسال می‌شود؛ بنابراین یک پیام مفروض می‌تواند برای مخاطبان متفاوت معانی متفاوتی داشته باشد. مسلمانان در کشورهای اسلامی جهت انتظام اجتماع از رسانه‌ها، کانال‌های ارتباطی، پیام‌ها، مخاطبان و ارتباطاتی مشابه بهره می‌برند و آن‌ها عبارت‌اند از : قرآن و حدیث، منبر و مناره و.. (رسانه‌ها)، زبان عربی؛زبان قرآن و حدیث(کانال‌های ارتباطی)، اذکار، ادعیه، بیانات و آداب واجبات و سنن اسلامی(پیام‌ها)، مسلمانان و غیرمسلمانان(مخاطبان)، نماز «فرادا و جماعت»، روزه، حج و.. (ارتباطات). این‌ها ظرفیت مسلمانان برای برقراری ارتباط هستند اما تنازع و نزاع داخلی و بین‌المللی میان مسلمانان ناشی از همان اصلی است که پیش‌تر ذکر شد، معنا در مخاطب است و در ارتباطات فقط پیام ارسال می‌گردد. معنا از تجربه متفاوت افراد و ملت‌ها در مکان و با گذر زمان شکل می‌گیرد؛ بنابراین جهت برقراری ارتباطی صددرصدی(هر پیامی فرستنده ارسال می‌کند، مخاطب دریافت کند، فهم از پیام در هر دو یکی باشد و این ارتباط استمرار یابد) بایستی امکان تجربه ارتباطی را برای طرفین ارتباط فراهم ساخت؛ یعنی هرکدام از طرفین درصدد القاء خود بر دیگری نباشند، امکان ارسال پیام برای هر دو باشد و هر دو در عین اینکه فرستنده پیام هستند، گیرنده‌های خوبی هم باشند. این اصلی در ارتباطات است به این شرح: ارسال بازخورد پیام از سوی فرستنده به مخاطب به ادامه ارتباط کمک می‌کند؛ اما با فرض این‌که این ارتباطات برقرار هم گردد، باز مشکل اصلی باقی می‌ماند؛ فهم از پیام در طرفین یکی نیست. راه‌کار ایجاد معانی مشترک در طرفین باز همان ارتباط است؛ فراهم‌سازی امکان تجربه ارتباطی، البته با قید مکان. بایستی هرکدام از طرفین امکان تجربه مکانی طرف دیگر را با امتیاز زمان داشته باشند ؛زمانی برای تجربه مکان. آشنایی فرهنگی ملت‌ها در خلأ صورت نمی‌گیرد. واقعیت‌ها همیشه بر روی زمین به وقوع می‌پیوندد. هرچند فناوری نوین و فضای مجازی امکان ارتباط از راه دور را برای افراد فراهم ساخته، مع‌الوصف قرار گرفتن در فضایی مشترک و ایجاد حسی مشترک است که فهم مشترک و معنایی یکسان ایجاد کرده و ارتباطات را استمرار می‌بخشد. همین قرارگیری در فضا و ایجاد حس مکانی مشترک در طرفین ارتباط است که در ارتباطات ناخواسته طرفین را به هم نزدیک می‌کند؛هم درکنش ما و هم‌خوانش از کنش ما. البته با قائل شدن امتیاز زمان برای طرفین فرصتی برای ایجاد حس مشترک داده می‌شود. اعطای فرصت با صبر و سعه‌صدر به دست می‌آید؛ بنابراین بایستی تحمل فرهنگی را بالا برد، امری که بسیار مهجور نیست و در رسانه‌های موردتوافق مسلمان (قرآن) به‌صراحت مورداشاره قرارگرفته است؛ اما این ارتباطات به‌شدت محدود به مکان و زمان است؛تجربه ارتباط در یک سرزمین در یک برهه خاص زمانی اتفاق می‌افتد یا ممکن است به‌صورت جزیره‌ای در سرزمین‌های پراکنده اتفاق بیفتد. چگونه می‌تواند این امکان تعامل را گسترش داد و ماندگار کرد؟این امر با گفتمان سازی محقق می‌شود. به‌تبع آراء کلامی و فقهی و به تبعیت از شرایط جغرافیایی، گفتمان‌های اسلامی داریم که هرکدام با دال مرکزی و دال‌های شناور گونه‌ای خاص از حقیقت را هویت می‌بخشند. در سرزمین حجاز به دلیل نزدیکی به منبع اصلی وحی و در دسترس بودن تابعین و تابع تابعین حدیث از منابع مشروعیت بخش استدلال فقها در استخراج آراء فقهی و در سرزمین عراقی به‌تبع دوری از منابع اصلی مشروعیت بخش، استدلال فقها بر پایه عقل بوده است. دیگر گفتمان‌های اسلامی در میان این طیف قرار می‌گیرند. حال می‌توان با ایجاد سپهر گفتمانی تمامی گفتمان فقهی را در زیر چتر ابر گفتمان اسلام جمع کرد و گفتگوی میان گفتمانی را میان مسلمانان برقرار ساخت. دال مرکزی این گفتمان خداوند و دال‌های شناور آن می‌تواند قرآن و پیامبر باشد. کعبه می‌تواند به نماد و نشانه و مفاهیم قرآنی به‌عنوان استعاره‌هایی در خدمت گفتمان باشند. گفتمان اسلامی امکان پذیرش معانی و مفاهیم فرهنگی کشورهای اسلامی را می‌دهد و این خود بر غنا و پویایی گفتمان اسلامی می‌افزاید. تضاد و تنازع درون گفتمانی هم با جابجایی دال‌های شناور و هویت بخشی، استراتژی حذف دیگری را تغییر می‌دهد. در اینجا قبول دیگری به مقبولیت دیگری تغییر خواهد یافت؛ ایده گروه یا اشخاص به‌جای اینکه موردپذیرش قرار گیرد یا رد شود، از مقبولیت برخوردار خواهد شد یا از آن استقبال نمی‌شود.

در گفتمان اسلامی اصطکاک هست، اما خرد شدن و شکستن نیست. محقق شدن این امور زمینه‌ساز ایجاد ملت اسلامی در چشم‌انداز بلندمدت، اتحادیه کشورهای اسلامی در میان‌مدت و قرارداد تفاهم در کوتاه‌مدت است. این امر در وهله نخست امری فرهنگی است و در مرتبه بعد امری سیاسی. همین ویژگی از حساسیت‌های آن می‌کاهد و بر غنای آن می‌افزاید. امر سیاسی اگرچه بر تمام شئون تأثیرگذار است خود تابعی از فرهنگ و به‌اصطلاح گفتمان است. امر سیاسی در پی قدرت و گفتمان در پی اقتدار است؛ بنابراین کنش گری مسلمانان و نخبگان فرهنگی در گفتمان اسلامی مفروض می‌تواند دولت‌های قانونی اما نامشروع-آن هایی که علیرغم تمایل مردمشان بر آن‌ها حکم می‌رانند- را نیز در گفتمان اسلامی وارد کند. در سوی دیگر سپر گفتمانی اسلام قادر است با گفتمان‌های ادیان دیگر گفتگو کرده و کنش گران این گفتمان‌ها را به مبادله و تعامل وا‌دارد. در سایه این گفتگوها می‌توان چشم‌انداز صلح جهانی را ترسیم و جایگاه بشر را در جهان تعیین کرد.

واژگان کلیدی: گفتگو، گفتمان‌های اسلامی،

The post گفتگو در گفتمان‌های اسلامی appeared first on مرکز بین المللی مطالعات صلح.

]]>
http://peace-ipsc.org/fa/%da%af%d9%81%d8%aa%da%af%d9%88-%d8%af%d8%b1-%da%af%d9%81%d8%aa%d9%85%d8%a7%d9%86%e2%80%8c%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85%db%8c/feed/ 0 10870