جریان های همکار و حامیان امارات در یمن  -گفتگو با دکتر عبدالرحمان راجح
تیر ۴, ۱۳۹۶ – ۷:۱۸ ق.ظ |

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

 
در دو سال گذشته امارات متحده عربی بعد از عربستان دومین بازیگر مهم در ائتلاف عربی ضد یمن بوده است. گفتگوی زیر برای بررسی جریان های همکار و حامیان …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » ايران, خلیج فارس, روسیه, مقالات, مقالات تحلیلی

حوزه های همکاری و واگرایی ایران و روسیه

نگارش در فروردین -۶۷, -۶۲۱ – ۱۲:۰۰ ق.ظ
حوزه های همکاری و واگرایی ایران و روسیه
Share

دکتر میرقاسم مومنی

کارشناس مسائل روسیه

 

بسترهای همکاری ایران و روسیه در حوزه ی مسائل امنیتی و نظامی: ایران و روسیه در بحث حفظ امنیت دریاهای خزر تفاهم نامه هایی چون 1921 دارند. ایران در شانگهای به عنوان یک عضو ناظر حضور دارد. ایران و روسیه در موضوع افراط گرایی، همکاری ها و توافق نامه هایی را در مبارزه با تروریسم و افراط گری و خطرهایی برای منطقه دارند. در موضوع زیاده خواهی های امریکا و غرب در عراق و سوریه و افغانستان نیز نگاه های مشترک بین ایران و روسیه وجود دارد تا بتوانند مواضع مشترکی را اتخاذ کنند. ایران و روسیه منافع مشترکی در منطقه دارند. آنها به افغانستان از یک دیدگاه نگاه می کند.

قفقاز:منافع روسیه و ایران درگیر بحران قره باغ است. کشورهای آذربایجان و گرجستان و ارمنستان در قفقاز حضور دارند. ایران هم با ارمنستان، هم با آذربایجان و هم با منطقه اشغالی قره باغ هم مرز است. روس ها ارتش خود را در ارمنستان مستقر کردند و مرزها در دست ارتش روسیه است. ایران درخصوص این بحران که به نوعی در آن درگیر است، با روسیه همکاری دارد و حضور ایران در حل این مسئله بسیار حائز اهمیت است. این مناطقی که در حال حاضر اختلاف دارند، جزو تاریخ و تمدن و خاک ایران در دو سده ی گذشته بوده است، اما روسیه می خواهد در این مناطق حضور داشته و در حل این مسئله دخالت کند. در واقع در حالی که ایران از این مسئله دور است، فرانسه، امریکا و روسیه به عنوان نمایندگان مینسک در حل بحران حضور دارند و ایران در آن حضوری ندارد. ایران به شدت دنبال این است که در حل این بحران نقش آفرینی بیشتری کند و روسیه می تواند به این امر کمک کند.

روابط ایران و روسیه در قالب شانگهای: روس ها ایران را به عنوان ناظر شانگهای قبول کرده اند، اما در مورد عضویت دائم ایران در شانگهای هنوز تاملاتی دارند و حضور ایران را با این وضعیت تحریم ها و مشکلات با غرب را بررسی می کنند که آیا ایران می تواند در شانگهای مفید باشد یا نه. آن ها سعی کرده اند این موضوع راکد بماند و ایران به عنوان ناظر حضور داشته باشد تا در آینده حضور ایران مشخص شود.

همکاری ایران و روسیه در بحران عراق و سوریه: ایران و روسیه به صورت متحد، هم فکر و با مواضع مشترک در بحران سوریه حضور داشته و بسیار خوب عمل کرده و نتیجه گرفتند و غرب در سوریه شکست خورد. در واقع به سبب اتحاد ایران و روسیه سیاست های غرب در سوریه شکست خورد. دو کشور در عراق نیز براساس تعامل و هم فکری سیاست هایی را به کار گرفته اند تا سیاست های غرب به گونه یک جانبه اعمال نشود و با حفظ مصالح دو کشور اتخاذ شود.

نگاه به جهان یک قطبی: حضور قدرت های نوظهور مانند برزیل ، روسیه ، هند ، چین ، ژاپن و کشورهای دیگر در جهان نشان می دهند عملا جهان از حالت تک قطبی و دوقطبی خارج شده و چند قطبی شده است. روسیه هم تلاش دارد به عنوان قطبی مهم در آسیا نقش آفرینی داشته باشد. ایران و روسیه معتقدند که جهان دیگر یک قطبی نیست و باید چند قطبی اداره شود.

حوزه ی آسیای مرکزی: در حوزه ی آسیای مرکزی موضوع انرژی و اسلام گرایی مهم است. روس ها به نوعی انرژی و منابع مهم کشورهای آسیای میانه را تحت مدیریت خود قرار داده و سعی کنند در این مناطق حضور داشته باشند. ایران نیز بعد از فروپاشی در این کشورها حضور داشته و سعی کرده در آن جا سرمایه گذاری کند و منافعی داشته باشد. روس ها به عنوان رقیبان جدی و به همراه ترکیه و چین در این منطقه حضور داشته و سعی کرده اند در جاهایی که ایران بیشتر حضور داشته است، به نوعی مانع تراشی کنند. . از سوی دیگر، کشورهای ترکمنستان، قزاقستان، تاجیکستان، ازبکستان براساس تعاملی و براساس منافع مشترک با ایران و روسیه ارتباط دارند اما روابطشان با روسیه بهتر است.

 

نوع نگاه بازیگران منطقه ای به همکاری ها و روابط ایران و روسیه

کشورهای منطقه ای: ترکیه در منطقه به عنوان رقیب ایران همیشه سعی کرده روابط ایران و روسیه را تحت نظر داشته باشد. ترکیه به عنوان رقیب ایران به مسائل نگاه می کند.کشورهای عربی روابط ایران و روسیه را به عنوان خطری برای خود در نظر می گیرند. کشورهای عربی با توجه به سابقه و پیشینه ی روابط با امریکا و اروپا، توسعه ی همکاری ایران و روسیه را از نظر امنیتی نظامی، خطری جدی برای خود می دانند. نگاه آنها بیشتر امنیتی نظامی است تا اقتصادی. کشورهای عربی از این می هراسند که توسعه ی روابط ایران و روسیه به تجهیز بیشتر ایران و توانمندی های نظامی ایران منجر می شود و این افزایش توانمندی های نظامی ایران آن ها را تهدید کند. همچنین کشورهای عربی از این نظر نگرانند که توسعه ی مناسبات روسیه با ایران، منجر به تجهیز و قوی تر شدن موقعیت نظامی – امنیتی ایران در منطقه در مورد جزایر سه گانه و اختلاف بین امارات و ایران شود.

نگاه اتحادیه ی اروپا و امریکا به روابط ایران و روسیه: اتحادیه ی اروپا و امریکا سعی دارند روابط ایران و روسیه را تحت نظر داشته و سطح روابط را پیگیری کنند. از نگاه غرب همکاری ایران و روسیه می تواند در چند زمینه چون وتو قطع نامه هایی علیه ایران ، نقش روسیه به عنوان یک عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل و بحث توسعه ی همکاری اقتصادی ایران و روسیه (که می تواند تحریم ها را دور بزند و به نوعی تحریم های غرب را ناکارآمد کند) و… مهم است. از نگاه دیگر غرب معتقد است همکاری در نظام امنیتی و ارتقائ توان دفاعی ایران از حوزه های همکاری ایران و روسیه است.

نگاه چین به روابط ایران و روسیه: چین برخلاف روسیه ایران را به عنوان بازار کالاهای خود می داند و بیشتر براساس منافع اقتصادی به ایران نگاه می کند. از این نگاه ایران هیچ نقشی در امنیت چین ندارد و بیشتر نگاه چین استفاده از بازار ایران جهت فروش کالاهای خود و استفاده از توان ایران جهت انجام پروژه های مختلف عمرانی، صنعتی، کشاورزی در ایران است. به همین جهت، نگاه چین اقتصادی است. در واقع مقدار کالایی که از چین وارد ایران می شود، نسبت به روسیه خیلی بیشتر است و کالاهایی که از روسیه به ایران می آید بسیار محدود، تخصصی و صنعتی هست. اما از چین همه نوع کالایی وارد ایران می شود. به همین دلیل چینی ها هیچ مشکلی با توسعه ی روابط ایران و روسیه ندارند.

 

مهم ترین چالش های روابط ایران و روسیه

روس ها در گذشته در حوزه نظامی و هسته ای به وعده های خود عمل نکردند. این موضوع بسیار حائز اهمیت بوده و دولت تدبیر و امید این موضوع را پیگیری می کنند و اخطارهایی به دولت روسیه داده شده که وضعیت خود را مشخص کند. مسئله دیگر بحث همکاری های امنیتی در منطقه است. روس ها درخصوص دریای خزر حضور پررنگ نظامی داشته اند و سعی کرده اند بیشتر در آن جا حضور داشته باشند . روس ها هم از نظر تعیین درصد سهم کشورهای حوزه ی خزر به منافع ایران توجه نکرده و سعی کرده اند بیشتر بر منافع خود اتکا کنند. آنها در نگاه به مسائل امنیتی منطقه، از جمله مسائل قفقاز، نگاه های متفاوتی دارند. نگاه ایران در حل بحران قفقاز، این است که کشورهای منطقه و ایران در حل مساله حضور داشته باشند ولی روس ها تمایل دارند که با اروپا و امریکا و کشورهای فرامنطقه ای این مشکل را حل کنند. لذا می توان گفت ایران و روسیه در این موضوعات با یکدیگر اختلاف دارند.

 

واژگان کلیدی: رویکرد روسیه به ایران ، نگاه روسیه به ایران ، روابط روسیه و ایران، مخالفان و موافقان داخلی روابط روسیه با ایران ، روسیه و پرونده ی هسته ای ایران

 

Share