تیر ۲۴, ۱۳۹۷ – ۱۰:۴۶ ق.ظ |

کارشناس انرژی
مرکز بین‌المللی مطالعات صلح-IPSC
دیپلماسی انرژی، جدا از افزایش توانایی در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی زمینه لازم برای کاهش محدودیتهای بین‌المللی علیه هر کشوری را فراهم می‌سازد و به افزایش قدرت ملیکشور کمک شایانیمی‌کند. در …

ادامه مطلب »
گفتگو

مقالات

خاورمیانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خاورمیانه

خلیج فارس

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه خلیج فارس

آسیای میانه

مقالات تحقیقی و تحلیلی در حوزه آسیای میانه

صفحه نخست » آسیا, افغانستان, چین, مقالات

افزایش همکاری‌های افغانستان و چین با روی کار آمدن حکومت وحدت ملی

نگارش در بهمن ۱۶, ۱۳۹۶ – ۱۱:۰۹ ق.ظ
افزایش همکاری‌های افغانستان و چین با روی کار آمدن حکومت وحدت ملی
Share

مسیح ناظری

پژوهشگر مسائل افغانستان

مرکز بین المللی مطالعات صلح

 

افغانستان و چین دارای روابط دیرینه سیاسی درگذشته بوده است که  تقریبا سه دهه جنگ و ناامنی در افغانستان سبب گردید که این روابط در طول این مدت به رکود کشیده شود. آغاز روابط سیاسی دوستانه با چین به 52 سال پیش برمی گردد، این دو کشور در طول این مدت بیش از 60 موافقتنامه و معاهده در بخش‌های اقتصادی، تجارتی، فرهنگی و و فنی به امضا رسانده اند. دولت افغانستان و چین در سال های گذشته پیمانی را به امضا رساندند که بر پایه آن همکاریهای امنیتی و اقتصادی بین دو طرف تقویت می یافت.

واژگان کلیدی: افزایش، همکاری‌، افغانستان ، چین ، حکومت وحدت ملی 

 

پس از تشکیل حکومت وحدت ملی در سال ۲۰۱۴، روابط و همکاری میان افغانستان و چین شاهد فصل جدیدی بود. این روابط، تنها در همکاری‌های دو‌جانبه امنیتی خلاصه نشد، بلکه چین برای نخستین‌بار کمک‌های نظامی‌اش به افغانستان را اعلام کرد. قبل از دیدار اشرف غنی در سال ۲۰۱۴ از چین، سفیر چین در افغانستان گفت که چین و افغانستان قربانی تروریسم‌اند و پکن برای رویارویی با این تهدید مشترک، آماده همکاری است. این موضع، چراغ سبزی برای درخواست کمک افغانستان از چین بود. چین یکی از کشورهای همسایه در شمال شرقی منطقه از کشورحدود 93 کیلومتر مرز مشترک با افغانستان دارد. البته اهمیت روابط سیاسی و اقتصادی با این کشور ازآن جهت نیست که هم مرز با افغانستان است زیرا این همسایگی درنقطه ای قرار دارد که امکان ارتباط زمینی توسط جاده و یا خط آهن ممکن نیست، ساخت جاده و یا راه آهن درمنطقه ای که پوشیده از کوههای صعب العبوراست درشرایط فعلی ارزش اقتصادی چندانی ندارد. بلکه از آن جهت مهم است که این کشور به عنوان یکی از ابرقدرت های اقتصادی درجهان درتلاش است تا برای صدور کالاهای خود بازار افغانستان را به چنگ آورد، افغانستان با استفاده از این فرصت می تواند از تجربیات این کشور در راستای بازسازی و آموزش مهارت های فنی استفاده نماید و نیز شرکت های سازنده چینی برای کسب بازارهای بین المللی ارزان ترازدیگر کشورها طرح های بازسازی و توسعوی را می پذیرند و افغانستان می تواند طرح های متعدد سازندگی را به این شرکت ها واگذار نماید.از نظر سیاسی روابط میان کابل و بیجینگ نشان می دهد که افغانستان به عنوان یک کشور مستقل می تواند با همه کشور های جهان براساس مصالح ملی خود روابط سیاسی برقرار نماید. همسایه شمال‌شرقی افغانستان که یکی از بزرگ‌ترین کشورهای صنعتی جهان است، رویکرد خود را در قبال افغانستان تا مقدار قابل ملاحظه‌ای تغییر دهد.  به باور ما چین در سیزده سال گذشته جایگاه آن‌چنانی در افغانستان نداشته است، ولی حالا می‌رود که تبدیل به یکی از بازیگران عمده سیاست در افغانستان و منطقه شود و تلاش خواهد کرد تا چارچوب روابط میان افغانستان و چین را طوری مشخص کند تا منافع هر دو کشور تامین گردد.

روابط چین و افغانستان در حال حاضر در بهترین وضعیت خود قرار دارد.  چین سرمایه‌گذاری هنگفتی در عرصه‌های مختلف در افغانستان داشته است و هم‌چنان تلاش چین بر این است که افغانستان باثبات و مستقل در کنار چین حضور داشته باشد. چین در عرصه مبارزه با تروریسم، مبارزه با مواد مخدر و رشد اقتصاد افغانستان کمک‌های متعددی را روی دست گرفته است.  سرمایه‌گذاری در عرصه پروژه‌های گاز و نفت را جزو اولویت‌های افغانستان دانست که می‌تواند اقتصاد افغانستان را پویا و توانمند کند و چین در این عرصه برنامه‌هایی را روی دست خواهد گرفت. چین باید در عرصه امنیتی خصوصا تبادل مسایل استخباراتی نیز با هم همکاری نمایید. در عرصه‌های فرهنگی باید روابط میان چین و افغانستان تقویت شود. چین زمینه را برای افزایش بورسیه‌های تحصیلی، تسهیلات در عرصه صدور ویزه و تسهیلات سفر به چین را مهیا خواهد ساخت.»

دولت وحدت ملی و روابط چین و افغانستان

روابط چین و افغانستان را میتوان چنین تعریف کرد: «روابط میان چین و افغانستان براساس اصول همجواری و روابط حسنه بوده است. چین در افغانستان بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری تاریخ افغانستان را انجام داده است. در طول تاریخ رابطه میان چین و افغانستان هیچ‌گاهی دچار تنش و ناملایمتی نبوده است. دوستی افغانستان با چین از ستون‌های استوار سیاست خارجی افغانستان را تشکیل می‌دهد. با این حال به باور بعضی اگاهان مسایل اقتصادی  سطح همکاری میان افغانستان و چین تا هنوز در پایین‌ترین سطح خود قرار دارد و نیاز به رشد و توسعه روابط و همکاری میان چین و افغانستان یکی از اصل‌های مهم برای افغانستان است. افغانستان میتواند یکی از بهترین و کم‌هزینه‌ترین مسیر‌ها برای انتقال انرژی از کشور‌های آسیای میانه به چین دانست. و نقش چین در عرصه مبارزه با تروریزم را گسترده و عمیق میباشد تا مبارزه با تروریسم به یک اصل مهم برای ایجاد همکاری بیشتر میان چین و افغانستان تبدیل گردد.

پس از تشکیل حکومت وحدت ملی در سال ۲۰۱۴، روابط و همکاری میان افغانستان و چین شاهد فصل جدیدی بود. این روابط، تنها در همکاری‌های دو‌جانبه امنیتی خلاصه نشد، بلکه چین برای نخستین‌بار کمک‌های نظامی‌اش به افغانستان را اعلام کرد. قبل از دیدار اشرف غنی در سال ۲۰۱۴ از چین، سفیر چین در افغانستان گفت که چین و افغانستان قربانی تروریسم‌اند و پکن برای رویارویی با این تهدید مشترک، آماده همکاری است. این موضع، چراغ سبزی برای درخواست کمک افغانستان از چین بود.

در جریان دیدار رییس‌جمهور غنی از چین، او و شی جینگ پینگ به اجماع مهمی دست یافتند که عبارت از مبارزه برضد حرکت اسلامی ترکستان شرقی بود. رییس‌جمهور افغانستان موافقت کرد که «افغانستان به‌هیچ حرکتی، که امنیت چین را از خاک این کشور تهدید کند، اجازه نخواهد داد.» در راستای همین همکاری‌ها، افغانستان ۱۵ ترورست اویغور را که بازداشت کرده بود، در ماه فبروری سال ۲۰۱۵ به چین سپرد. افغانستان این تلاش‌ها را بیشتر به‌خاطر جذب همکاری از سوی چین انجام داد. از سوی دیگر کابل خواست تا چین را با این کار بیشتر تشویق کرده باشد که روی پاکستان فشار بیاورد تا طالبان را به میز مذاکره‌های آشتی‌جو‌یی حاضر کند

دولت افغانستان برای توسعه روابط همه جانبه با چین تاکید میکند و روابط افغانستان با جمهوری خلق چین به عنوان یک همسایه با قدرت یک روابط راهبردی است و این کشور تاکنون مبلغ  260 میلیون دلار برای بازسازی افغانستان مساعدت کرده است. با توجه به روابط دیپلماتیک افغانستان و چین می توان گفت: چین به کابل از اهمیت اقتصادی و سیاسی خاصی برخوردار است. و مقامات افغان درطول این مدت چندین سفر دیپلماتیک به بیجینگ داشته است. در سال گذشته نورالحق علومی با هیئت ترکیبی به چین سفر کرد ودر ملاقات با مقامات دولتی چین همکاری این کشور را درراستای تقویت ارتش افغانستان خواستار گردید. از سوی دیگر مقام‌های مرزی افغان و چین در مورد همکاری‌های مرزی بین این دو کشور نیز توافقاتی را انجام دادند. پس از سقوط کندز به‌دست طالبان در سال گذشته، وزیران دفاع افغانستان و چین در ماه اکتوبر سال ۲۰۱۵، همکاری‌های دفاعی را به امضا رساندند. وزارت دفاع افغانستان نیز در این باره گفته است که چین شریک قوی افغانستان است و ما را کمک کرده و قرار است این کمک‌ها در آینده نیز ادامه داشته باشد.

پس از بی‌نتیجه‌ماندن گفتگوهای چهار‌جانبه برای حاضرکردن طالبان بر میز مذاکرات صلح، یک مقام ارشد نظامی چین در ۲۹ فبروری سال ۲۰۱۶ از کابل دیدار کرد. جنرال فنگ فینگویی، از اعضای ارشد کمیسیون مرکزی نظامی چین با مقام‌های ارشد افغانستان دیدار کرد. در این دیدار، جنرال فنگ، برای نخستین‌بار در تاریخ دو‌جانبه‌ افغانستان و چین توافق کرد تا مبلغ ۴۸۰ میلیون یوان چینایی که معادل ۷۳ میلیون دلار امریکایی می‌شود را به نیروهای امنیتی افغانستان کمک کند

 سفر مقامات افغانستان به چین به منظور شرکت در اجلاس  سازمان همکاری های اقتصادی شانگهای در شهر شانگهای و بدنبال آن سفر به بیجینگ پایتخت چین و دیدار بامقامات بلند پایه چینی ازاهمیت خاصی برخوردار بود.. سازمان همکاری های اقتصادی  شانگهای که یک پیمان مهم منطقه ای به شمار میرود برای اولین بار از آقای عبدالله رئیس اجرایه حکومت افغانستان به عنوان مهمان دعوت به عمل آورد تا در اجلاس  سران این سازمان در شانگهای شرکت نماید. افغانستان به عنوان یک چها راهی که شرق آسیا را با آسیای میانه متصل می کند از اهمیت ژئوپولیتیکی خاصی برخورداراست و این سازمان درصورتی می تواند موفق عمل کند که افغانستان را نیز درکنار خود داشته باشد، چنانچه که چین در تلاش است به خاطر تحقق و تحکیم همه جانبه همکاریهای مشترک چین- افغانستان این پیمان را به طور واقعی به اجرا در آورد.

روابط اقتصادی وسیاسی افغانستان با چین و روسیه و کشور های آسیای میانه درقالب سازمان همکاری های اقتصادی شانگهای علاوه بر اهمیت اقتصادی آن این پیام سیاسی را نیز باخود دارد که این کشور درعین حالی که نیروهای غربی را در خاک خود پذیرفته به عنوان یک کشور مستقل براساس منافع ملی خود آزادانه می تواند با هرکشوری و پیمانی روابط سیاسی و اقتصادی برقرار نماید.

در مقایسه با گذشته روابط امنیتی افغانستان و چین با روی کارآمدن حکومت وحدت ملی افغانستان، در مرحله‌ی جذاب قرار گرفته است. چنان‌که حکومت وحدت ملی افغانستان و چین، ۴ همکاری در بخش‌های امنیتی را با هم امضا کرده‌اند و دیدارهای مقام‌های امنیتی میان دو کشور نیز افزایش یافته است. در سال ۲۰۱۵ شماری از مقام‌های ارشد افغانستان از چین دیدار کردند و به‌همین ترتیب چندین تن از مقام‌های بلند‌پایه‌ی چین شامل معاون رییس‌جمهور این کشور به افغانستان آمدند. با این همه می‌توان ادعا کرد که در جریان دو سال گذشته، روابط امنیتی و دفاعی افغانستان و چین به‌شکل قابل ملاحظه‌ای، گسترش یافته و امکان دارد کابل در آینده، کمک‌های نظامی بیشتری را از پکن دریافت کند

در کنار روابط سیاسی، چین یکی از شرکای مهم تجاری افغانستان به شمار می رود، این کشورپس از ژاپن و پاکستان، بزرگترین صادر کننده کالا به افغانستان است هم اکنون کالاهای چینی بخش عمده ای از بازار افغانستان را به خود اختصاص داده  و هزاران تاجرافغانی با سفر به چین کالاهای چینی را  از مسیر آسیای میانه به افغانستان وارد می کنند.  هرچند که صادرات کالاهای افغانی به چین چندان قابل توجه نیست اما درصورت توسعه اقتصادی افغانستان کالاهای افغانی در چین می تواند بازار خوبی داشته باشد، چین در سال گذشته به قیمت 900000 دلار امریکایی محصولات افغانی را وارد کرده، اما ظرفیت پذیرش کالاهای افغانی در بازار چین هم چنان موجود می باشد. علاوه براین چین  می تواند نقشی در تربیت و آموزش کارمندان فنی و مدیران افغانی بازی کند ، چیزی که افغانستان برای بازسازی و انکشاف خویش سخت به آنان نیاز دارد. گسترش جذب محصلان افغانی برای تحصیل در دانشگاه های چین نیز یکی از راههای است که این کشور می تواند به افغانستان کمک شایانی نماید.

در قسمت سهم گیری شرکت های فنی سازندگی پیمانکار چینی هرچند که تاکنون سهم کمتری داشته اما گسترش روابط سیاسی، فرهنگی و اقتصادی سبب می گردد تا این شرکت ها سهم بیشتری در سازندگی افغانستان داشته باشد. هم اکنون یک شرکت  پیمانکارچینی مشغول کار در بخش مس عینک ولایت لوگر میباشد است و یک سال می شود که این پروژه را روی دست گرفته اند. عملکرد خوب این شرکت دراین پروژه می تواند موقعیت و اعتماد شرکت های چینی را درافغانستان بالا ببرد و پروژه های بیشتر توسعه ای را از طریق مزایده به آنان واگذار نماید.

به هرحال سفر مقامات چین به کابل باردیگر تاکیدی است برادامه روابط دیپلماتیک، فرهنگی ، اقتصادی و تجاری است و بازگو کننده این پیام است که افغانستان علی رغم نا امنی ها و آشوب های که درآن جربان دارد، درسطح بین الملل از اهمیت خاصی برخوردار است و همه قدرت های موجود جهانی با همه تنش های بین المللی که دارند، نگاه خاصی به امنیت و ثبات افغانستان دارند و در تلاشند تا این کشور از دام تروریسم بین المللی و مواد مخدر رهای یابد و به سوی توسعه، ثبات و امنیت گام بردارد.  

Share